69% vrijstaand, 4% rijtjeshuizen in Tjerkwerd.
Ruimte voor een grotere batterij.

Tjerkwerd is een klein dorp: 172 woningen, 170 huishoudens en 440 inwoners, gemiddeld 2,6 per huishouden. 90 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

De woningvoorraad is typisch dorps: 69 procent van de woningen staat vrij, nog eens 24 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

5 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 367.000, 22 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een twee-onder-een-kapwoning in Tjerkwerd neemt gemiddeld 2.440 kWh af, een vrijstaande woning 3.693 kWh, 51 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Tjerkwerd.

In de gemeente Súdwest-Fryslân neemt een woning gemiddeld 2.500 kWh stroom per jaar af; in Tjerkwerd was dat in 2024 3.418 kWh, 37 procent hoger dan dat gemiddelde en 37 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Daar staat 2.331 kWh teruglevering per woning tegenover, bijna twee derde van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Tjerkwerd is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 2.331 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Tjerkwerd is jong: in 2018 stonden er 34 installaties, in 2022 70, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 62 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 27 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Tjerkwerd heeft 53 procent zonnepanelen, 7 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 70 installaties met samen 293 kWp, gemiddeld 4,2 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 14 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 18 van 83 in teruglevering per woning.

Met 69 procent vrijstaande woningen en 4 procent rijwoningen heeft het gemiddelde huis in Tjerkwerd een dak dat op een zonnige middag meer oplevert dan een 6 kWh-batterij kan bergen; de afname ligt op 3.418 kWh per jaar. Hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

Ook de teruglevering valt op: 2.331 kWh per woning per jaar, bijna twee derde van de afname van 3.418 kWh. Dat overschot is precies wat een batterij voor de avond bewaart.

Het aantal zonnestroominstallaties in Tjerkwerd is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 34 naar 70, 106 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 36 procent, van 1.852 naar 1.186 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 172 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Tjerkwerd: 3 personen, 3.418 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.331 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 568 in het eerste jaar en gemiddeld € 671 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 8,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,4 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Tjerkwerd is 1.186 kubieke meter per woning per jaar, 30 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.852 kubieke meter: 36 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.344 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 12 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 6 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,4 auto's per huishouden staan er in Tjerkwerd meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Tjerkwerd de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Tjerkwerd tot een landelijke omgeving.

Met 2.331 kWh teruglevering per woning zit Tjerkwerd tussen de buurdorpen in: Wolsum levert het meest terug (2.574 kWh), Bolsward het minst (830 kWh). In aandeel daken met zonnepanelen staat Tjerkwerd bovenaan in de buurt: 53 procent, tegenover 45 procent in Exmorra.