Zonnestroom uit Tjerkwerd.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Tjerkwerd nam in 2024 gemiddeld 3.418 kWh stroom van het net af. Dat is 37 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh) en 37 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 2.331 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is bijna twee derde van wat Tjerkwerd afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Tjerkwerd is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 2.331 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Tjerkwerd heeft 53 procent zonnepanelen, 7 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 70 installaties met samen 293 kWp, gemiddeld 4,2 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Tjerkwerd is jong: in 2018 stonden er 34 installaties, in 2022 70, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 62 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 27 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 14 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 18 van 83 in teruglevering per woning.

De richting in Tjerkwerd is duidelijk: 106 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 36 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Tjerkwerd telt 172 woningen en 170 huishoudens, met 440 inwoners. 90 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 69 procent van de woningen staat vrij, nog eens 24 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

5 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 367.000, 22 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een twee-onder-een-kapwoning in Tjerkwerd neemt gemiddeld 2.440 kWh af, een vrijstaande woning 3.693 kWh, 51 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Tjerkwerd.

Vergeleken met de omliggende dorpen Dedgum, Bolsward, Blauwhuis, Wolsum, Exmorra zit Tjerkwerd met zijn teruglevering in de middenmoot (2.331 kWh tegenover 2.574 kWh in Wolsum), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het hoogst.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Tjerkwerd is 1.186 kubieke meter per woning per jaar, 30 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.852 kubieke meter: 36 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.344 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 12 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 6 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Tjerkwerd hebben gemiddeld 1,4 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Tjerkwerd de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Tjerkwerd tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Tjerkwerd: 3 personen, 3.418 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.331 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 568 in het eerste jaar en gemiddeld € 671 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 8,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.