57% vrijstaand, 20% rijtjeshuizen in Exmorra.
Ruimte voor een grotere batterij.

Exmorra is een klein dorp: 194 woningen, 190 huishoudens en 460 inwoners, gemiddeld 2,4 per huishouden. 83 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

De woningvoorraad is typisch dorps: 57 procent van de woningen staat vrij, nog eens 22 procent is twee-onder-een-kap. Bij een vrijstaand huis hoort een groter dak, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting; een grotere batterij verdient zich daar het snelst terug.

Maar 1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 316.000 waard (WOZ), 9 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Exmorra neemt met 3.543 kWh per jaar 157 procent meer af dan een hoekwoning (1.380 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Met 57 procent vrijstaande woningen en 20 procent rijwoningen heeft het gemiddelde huis in Exmorra een dak dat op een zonnige middag meer oplevert dan een 6 kWh-batterij kan bergen; de afname ligt op 3.053 kWh per jaar. Hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

83 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Exmorra is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 25 naar 77, 208 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 31 procent, van 1.565 naar 1.083 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 194 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Exmorra: 2 personen, 3.053 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.823 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 516 in het eerste jaar en gemiddeld € 613 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,4 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,4 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

De stroomafname per woning in Exmorra daalde sinds 2020 van 3.301 kWh naar 3.053 kWh in 2024, 8 procent minder; daarmee zit het dorp 22 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh).

Daar staat 1.823 kWh teruglevering per woning tegenover, ruim de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Exmorra is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.823 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Exmorra is jong: in 2018 stonden er 25 installaties, in 2022 77, bijna een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 100 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 54 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Exmorra heeft 45 procent zonnepanelen, evenveel als gemiddeld in Friesland. In 2022 telde het CBS hier 77 installaties met samen 365 kWp, gemiddeld 4,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 34 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 32 van 83 in teruglevering per woning.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Exmorra is 1.083 kubieke meter per woning per jaar, 19 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.565 kubieke meter: 31 procent minder gas per woning in vier jaar. 9 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,4 auto's per huishouden staan er in Exmorra meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Exmorra is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Exmorra een landelijke omgeving.

Met 1.823 kWh teruglevering per woning zit Exmorra tussen de buurdorpen in: Allingawier levert het meest terug (2.970 kWh), Schraard het minst (1.410 kWh). Het aandeel zonnedaken is hier met 45 procent het laagst van de buurt; Tjerkwerd zit op 53 procent.