Tjerkgaast geeft 2.700 kWh per woning weg.
Houd die stroom thuis.

De stroomafname per woning in Tjerkgaast daalde sinds 2020 van 3.840 kWh naar 3.630 kWh in 2024, 5 procent minder; daarmee zit het dorp 45 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Daar staat 2.700 kWh teruglevering per woning tegenover, ruim twee derde van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Tjerkgaast is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 2.700 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Tjerkgaast is jong: in 2018 stonden er 11 installaties, in 2022 26, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 91 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 24 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Tjerkgaast op 50 procent van de daken; in de gemeente De Fryske Marren als geheel is dat 56 procent, dus 6 procentpunt meer dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 26 installaties met samen 155 kWp, gemiddeld 6,0 kWp per dak, omgerekend ongeveer 15 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp op plek 27 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 11 van 51 in teruglevering per woning.

Tjerkgaast is een klein dorp: 135 woningen, 125 huishoudens en 350 inwoners, gemiddeld 2,8 per huishouden. 81 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 70 procent in de gemeente De Fryske Marren.

De woningvoorraad is typisch dorps: 83 procent van de woningen staat vrij, nog eens 12 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

4 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. Een huis is hier gemiddeld € 410.000 waard (WOZ), 41 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een appartement in Tjerkgaast neemt gemiddeld 1.800 kWh af, een vrijstaande woning 3.930 kWh, 118 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Tjerkgaast.

2.700 kWh teruglevering op 3.630 kWh afname: in Tjerkgaast wekken de panelen overdag meer op dan het huis op dat moment gebruikt. Dat overschot is precies wat een thuisbatterij opvangt. Met een batterij van 6 tot 10 kWh verschuift een groot deel van die 2.700 kWh van het net naar de eigen avond, en dat is na het einde van salderen het verschil tussen een paar cent per kWh en de volle avondprijs.

Rijwoningen zijn hier de uitzondering: 0 procent tegenover 30 procent in de gemeente De Fryske Marren. De ruimere huizen hebben meer dak en meer verbruik, en dus ruimte voor een groter pakket.

Het aantal zonnestroominstallaties in Tjerkgaast is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 11 naar 26, 136 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 33 procent, van 1.920 naar 1.280 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Tjerkgaast stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Voor een dorp van 135 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Tjerkgaast: 3 personen, 3.630 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.700 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW10 (8,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 721 in het eerste jaar en gemiddeld € 848 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 7.021; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 8,3 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,6 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Met 2.700 kWh teruglevering per woning zit Tjerkgaast tussen de buurdorpen in: Follega levert het meest terug (3.540 kWh), Sloten het minst (960 kWh). In aandeel zonnedaken (50 procent) zit Tjerkgaast tussen Idskenhuizen (54 procent) en Sloten (42 procent) in.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Tjerkgaast is 1.280 kubieke meter per woning per jaar, 41 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.920 kubieke meter: 33 procent minder gas per woning in vier jaar. 15 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 8 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Met 1,6 auto's per huishouden staan er in Tjerkgaast meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Tjerkgaast de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Tjerkgaast tot een landelijke omgeving.