Zonnestroom uit Woudsend.
Ook als de zon weg is.

Vergeleken met de omliggende dorpen Smallebrugge, Koufurderrige, Indijk, Sloten zit Woudsend met zijn teruglevering in de middenmoot (1.090 kWh tegenover 3.497 kWh in Koufurderrige), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het hoogst.

Een woning in Woudsend nam in 2024 gemiddeld 2.600 kWh stroom van het net af. Dat is 4 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh) en 4 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.090 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim een derde van wat Woudsend afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.090 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Woudsend heeft 46 procent zonnepanelen, evenveel als gemiddeld in Friesland. In 2022 telde het CBS hier 228 installaties met samen 841 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

Het gaat hard: van 123 installaties in 2020 naar 228 in 2022, een groei van 85 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp op plek 33 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 75 van 83 in teruglevering per woning.

Woudsend telt 659 woningen en 630 huishoudens, met 1.365 inwoners. 76 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 58 procent van de voorraad, tegenover 19 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

Er is geen recente nieuwbouw (geen van de woningen is jonger dan tien jaar), dus alle huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 326.000, 9 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Woudsend neemt gemiddeld 1.890 kWh af, een vrijstaande woning 3.140 kWh, 66 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Woudsend.

De richting in Woudsend is duidelijk: 85 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2020 en 2022 en 26 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Woudsend is 1.030 kubieke meter per woning per jaar, 13 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.400 kubieke meter: 26 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 2.810 kWh naar 2.600 kWh (7 procent). 7 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Verwarmen gebeurt hier dus nog vrijwel overal op gas; het stroomverbruik zit in koken, wassen, koelen en steeds vaker in de auto.

Huishoudens in Woudsend hebben gemiddeld 1,3 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Woudsend de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Woudsend tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Woudsend: 2 personen, 2.600 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.090 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 413 in het eerste jaar en gemiddeld € 497 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 11,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.