76% van Woudsend woont in een koophuis.
Eigen dak, eigen stroom.

Woudsend telt 659 woningen en 630 huishoudens, met 1.365 inwoners (gemiddeld 2,2 personen per huishouden). 76 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 58 procent van de voorraad, tegenover 19 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

Er is geen recente nieuwbouw (geen van de woningen is jonger dan tien jaar), dus alle huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 326.000 waard (WOZ), 12 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Woudsend neemt gemiddeld 1.890 kWh af, een vrijstaande woning 3.140 kWh, 66 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Woudsend.

Aan aardgas verbruikt een woning in Woudsend 1.030 kubieke meter per jaar, 12 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (920). In 2020 was dat nog 1.400 kubieke meter: 26 procent minder gas per woning in vier jaar. 7 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Gas is hier dus nog de norm voor verwarmen; stroom gaat naar koken, wassen, koelen en steeds vaker naar de auto.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Woudsend meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Woudsend is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Woudsend een landelijke omgeving.

In Woudsend is 76 procent van de woningen een koopwoning, dus vrijwel elk huis kan zelf beslissen over panelen en een batterij. Dat is terug te zien in de cijfers: 1.090 kWh teruglevering per woning op 2.600 kWh afname. Voor een eigenaar is de rekensom simpel: de batterij houdt het middagoverschot thuis voor de avond en gaat mee zolang het huis van jullie is.

Het gasverbruik ligt met 1.030 kubieke meter per woning 13 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. Elke stap van gas naar stroom, van inductie tot warmtepomp, maakt het stroomdeel groter en de batterij waardevoller.

Tussen 2020 en 2022 kwamen er in Woudsend 85 procent zonnestroominstallaties bij, van 123 naar 228. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 26 procent, van 1.400 naar 1.030 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Met 1.090 kWh teruglevering per woning zit Woudsend tussen de buurdorpen in: Koufurderrige levert het meest terug (3.497 kWh), Smallebrugge het minst (350 kWh). In aandeel daken met zonnepanelen staat Woudsend bovenaan in de buurt: 46 procent, tegenover 44 procent in Indijk.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Woudsend: 2 personen, 2.600 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.090 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 413 in het eerste jaar, gemiddeld € 497 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 11,6 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,3 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

De stroomafname per woning in Woudsend daalde sinds 2020 van 2.810 kWh naar 2.600 kWh in 2024, 7 procent minder; daarmee zit het dorp 4 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.090 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd, ruim een derde van wat Woudsend afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning. Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.090 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Het gaat hard: van 123 installaties in 2020 naar 228 in 2022, een groei van 85 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Woudsend op 46 procent van de daken; in de gemeente Súdwest-Fryslân als geheel is dat 45 procent, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 228 installaties met samen 841 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp op plek 33 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 75 van 83 in teruglevering per woning.