1,0 auto's per huishouden in Stavoren.
Zonnestroom voor het huis zelf.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Stavoren is 922 kubieke meter per woning per jaar, vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.267 kubieke meter: 27 procent minder gas per woning in vier jaar. 8 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 6 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Huishoudens in Stavoren hebben gemiddeld 1,0 auto's, minder dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Stavoren is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Stavoren een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Stavoren daalde sinds 2020 van 2.486 kWh naar 2.367 kWh in 2024, 5 procent minder; daarmee zit het dorp 5 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh).

Daar staat 1.204 kWh teruglevering per woning tegenover, ongeveer de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Stavoren is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.204 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Stavoren is jong: in 2018 stonden er 96 installaties, in 2022 223, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 55 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 50 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Stavoren op 51 procent van de daken; in de gemeente Súdwest-Fryslân als geheel is dat 45 procent, dus 6 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 223 installaties met samen 753 kWp, gemiddeld 3,4 kWp per dak, omgerekend ongeveer 8 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 22 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 70 van 83 in teruglevering per woning.

Met 1,0 auto's per huishouden gaat de stroom in Stavoren vooral naar het huis zelf: 2.367 kWh per woning per jaar, waarvan het grootste deel in de avond. Een compacte batterij van 6 kWh dekt die avond uit het middagoverschot van de eigen panelen (1.204 kWh per woning per jaar) of uit goedkope uren op een dynamisch contract; een laadpaal is hier de uitzondering, niet de regel.

Ook de teruglevering valt op: 1.204 kWh per woning per jaar, ongeveer de helft van de afname van 2.367 kWh. Dat overschot is precies wat een batterij voor de avond bewaart.

Het aantal zonnestroominstallaties in Stavoren is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 96 naar 223, 132 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 27 procent, van 1.267 naar 922 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 497 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Stavoren: 2 personen, 2.367 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.204 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 415 in het eerste jaar en gemiddeld € 496 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 11,7 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Bij de 8 procent elektrisch verwarmde woningen valt het verbruik in de winter hoger uit, en dan telt een grotere batterij op een dynamisch contract; de echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Stavoren is een klein dorp: 497 woningen, 455 huishoudens en 945 inwoners, gemiddeld 2,1 per huishouden. 64 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 56 procent van de voorraad, tegenover 19 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Van de woningen is 6 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 285.000, 5 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente.

Een vrijstaande woning in Stavoren neemt met 2.776 kWh per jaar 60 procent meer af dan een tussenwoning (1.731 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Met 1.204 kWh teruglevering per woning zit Stavoren tussen de buurdorpen in: Molkwerum levert het meest terug (1.718 kWh), Hindeloopen het minst (721 kWh). In aandeel zonnedaken (51 procent) zit Stavoren tussen Bakhuizen (59 procent) en Hindeloopen (28 procent) in.