65% vrijstaand, 11% rijtjeshuizen in Hemelum.
Ruimte voor een grotere batterij.

Hemelum is een klein dorp: 254 woningen, 255 huishoudens en 570 inwoners, gemiddeld 2,3 per huishouden. 80 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

De woningvoorraad is typisch dorps: 65 procent van de woningen staat vrij, nog eens 22 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is geen recente nieuwbouw (geen van de woningen is jonger dan tien jaar), dus alle huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 319.000 waard (WOZ), 10 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een hoekwoning in Hemelum neemt gemiddeld 1.890 kWh af, een vrijstaande woning 3.120 kWh, 65 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Hemelum.

De stroomafname per woning in Hemelum daalde sinds 2020 van 3.069 kWh naar 2.902 kWh in 2024, 5 procent minder; daarmee zit het dorp 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Daar staat 1.570 kWh teruglevering per woning tegenover, ruim de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Hemelum is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.570 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Hemelum is jong: in 2018 stonden er 50 installaties, in 2022 107, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 64 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 30 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Hemelum op 59 procent van de daken; in de gemeente Súdwest-Fryslân als geheel is dat 45 procent, dus 14 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 107 installaties met samen 420 kWp, gemiddeld 3,9 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp op plek 3 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 47 van 83 in teruglevering per woning.

Met 65 procent vrijstaande woningen en 11 procent rijwoningen heeft het gemiddelde huis in Hemelum een dak dat op een zonnige middag meer oplevert dan een 6 kWh-batterij kan bergen; de afname ligt op 2.902 kWh per jaar. Hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

Daar komt bij dat 59 procent van de woningen in Hemelum al zonnepanelen heeft, tegenover 46 procent gemiddeld in Friesland. Voor die huizen is de batterij de tweede stap: het middagoverschot vasthouden in plaats van terugleveren.

Het aantal zonnestroominstallaties in Hemelum is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 50 naar 107, 114 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 29 procent, van 1.536 naar 1.095 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Hemelum stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Voor een dorp van 254 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Hemelum: 2 personen, 2.902 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.570 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 491 in het eerste jaar en gemiddeld € 586 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,9 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,3 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Aan aardgas verbruikt een woning in Hemelum 1.095 kubieke meter per jaar, 19 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (920). In 2020 was dat nog 1.536 kubieke meter: 29 procent minder gas per woning in vier jaar. 8 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Hemelum meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Hemelum de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Hemelum tot een landelijke omgeving.

Met 1.570 kWh teruglevering per woning zit Hemelum tussen de buurdorpen in: Kolderwolde levert het meest terug (3.020 kWh), Bakhuizen het minst (1.410 kWh). In aandeel zonnedaken (59 procent) zit Hemelum tussen Oudega (67 procent) en Molkwerum (48 procent) in.