60% vrijstaand, 12% rijtjeshuizen in Oudega.
Ruimte voor een grotere batterij.

Oudega telt 711 woningen en 705 huishoudens, met 1.665 inwoners (gemiddeld 2,4 personen per huishouden). Van die woningen is 74 procent een koopwoning; in de gemeente Smallingerland is dat 60 procent, in Friesland 62 procent.

De woningvoorraad is typisch dorps: 60 procent van de woningen staat vrij, nog eens 21 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (3 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 365.000 waard (WOZ), 26 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Oudega neemt gemiddeld 1.690 kWh af, een vrijstaande woning 3.460 kWh, 105 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Oudega.

De stroomafname per woning in Oudega daalde sinds 2020 van 3.120 kWh naar 3.010 kWh in 2024, 4 procent minder; daarmee zit het dorp 25 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Smallingerland (2.410 kWh).

Daar staat 1.560 kWh teruglevering per woning tegenover, ongeveer de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Oudega is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.560 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Oudega is jong: in 2018 stonden er 113 installaties, in 2022 282, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 52 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 64 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Oudega op 53 procent van de daken; in de gemeente Smallingerland als geheel is dat 45 procent, dus 8 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 282 installaties met samen 1.306 kWp, gemiddeld 4,6 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Smallingerland staat het dorp op plek 4 van 9 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 9 van 12 in teruglevering per woning.

Met 60 procent vrijstaande woningen en 12 procent rijwoningen heeft het gemiddelde huis in Oudega een dak dat op een zonnige middag meer oplevert dan een 6 kWh-batterij kan bergen; de afname ligt op 3.010 kWh per jaar. Hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

De afname van 3.010 kWh per woning ligt 20 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland; hoe hoger het verbruik, hoe meer avondstroom een batterij kan vervangen.

Het aantal zonnestroominstallaties in Oudega is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 113 naar 282, 150 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 32 procent, van 1.530 naar 1.040 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Oudega: 2 personen, 3.010 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.560 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 497 in het eerste jaar en gemiddeld € 594 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,7 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,3 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Aan aardgas verbruikt een woning in Oudega 1.040 kubieke meter per jaar, 14 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Smallingerland (910). In 2020 was dat nog 1.530 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. 9 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Oudega meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Oudega de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Oudega tot een landelijke omgeving.

Met 1.560 kWh teruglevering per woning zit Oudega tussen de buurdorpen in: De Veenhoop levert het meest terug (2.150 kWh), Earnewâld het minst (1.375 kWh). In aandeel zonnedaken (53 procent) zit Oudega tussen De Wilgen (56 procent) en De Veenhoop (44 procent) in.