Zonnestroom uit Broeksterwâld.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Broeksterwâld nam in 2024 gemiddeld 2.913 kWh stroom van het net af. Dat is 13 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Dantumadiel (2.570 kWh) en 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.479 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ongeveer de helft van wat Broeksterwâld afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Broeksterwâld is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 1.479 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Broeksterwâld heeft 60 procent zonnepanelen, 14 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 231 installaties met samen 861 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Broeksterwâld is jong: in 2018 stonden er 55 installaties, in 2022 231, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 42 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 196 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Dantumadiel staat het dorp gedeeld op plek 4 van 7 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 6 van 10 in teruglevering per woning.

De richting in Broeksterwâld is duidelijk: 320 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 34 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Broeksterwâld telt 495 woningen en 495 huishoudens, met 1.220 inwoners. 76 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 62 procent van de woningen staat vrij, nog eens 9 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

9 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 335.000, 9 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Broeksterwâld neemt gemiddeld 1.900 kWh af, een vrijstaande woning 3.319 kWh, 75 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Broeksterwâld.

Vergeleken met de omliggende dorpen De Falom, Feanwâlden, Damwâld, Rinsumageast, De Westereen zit Broeksterwâld met zijn teruglevering in de middenmoot (1.479 kWh tegenover 2.350 kWh in De Falom), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Broeksterwâld is 1.045 kubieke meter per woning per jaar, 15 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.577 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 2.989 kWh naar 2.913 kWh (3 procent). 15 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 7 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Huishoudens in Broeksterwâld hebben gemiddeld 1,4 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Broeksterwâld de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Broeksterwâld tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Broeksterwâld: 2 personen, 2.913 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.479 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 486 in het eerste jaar en gemiddeld € 581 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,0 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.