€ 858.000 WOZ in Broek, € 342.000 in de gemeente.
Groot huis, groot dak, grote winst.

Broek is een klein dorp: 125 woningen, 120 huishoudens en 285 inwoners, gemiddeld 2,3 per huishouden. 90 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 70 procent in de gemeente De Fryske Marren.

31 procent van de woningen is in de afgelopen tien jaar gebouwd; nieuwbouw heeft vrijwel altijd al een 3-fase-aansluiting en vaak een warmtepomp, wat de keuze voor een batterij eenvoudiger maakt. Een huis is hier gemiddeld € 858.000 waard (WOZ), 196 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

De woningvoorraad is typisch dorps: 89 procent van de woningen staat vrij, nog eens 8 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een twee-onder-een-kapwoning in Broek neemt gemiddeld 2.730 kWh af, een vrijstaande woning 4.580 kWh, 68 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Broek.

Met een WOZ-waarde van € 858.000 tegenover € 342.000 in de gemeente staan in Broek de ruimere huizen van De Fryske Marren. Zo'n huis levert 3.150 kWh per jaar terug: het dak maakt op een zonnige middag meer dan het huis gebruikt. Een pakket van 10 tot 16 kWh houdt dat overschot tot de avond vast, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij.

31 procent van de woningen in Broek is in de afgelopen tien jaar gebouwd (gemeente De Fryske Marren: 5 procent). Nieuwbouw heeft een 3-fase-aansluiting en vaak een warmtepomp, en is daarmee direct klaar voor een 3-fase-batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Broek is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 11 naar 42, 282 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 41 procent, van 2.090 naar 1.240 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 125 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Broek: 2 personen, 4.360 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 3.150 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW10 (8,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 800 in het eerste jaar en gemiddeld € 943 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 7.021; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 7,4 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,5 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

De stroomafname per woning in Broek steeg sinds 2020 van 3.990 kWh naar 4.360 kWh in 2024, 9 procent meer; daarmee zit het dorp 74 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Daar staat 3.150 kWh teruglevering per woning tegenover, ruim twee derde van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Broek is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 3.150 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Broek is jong: in 2018 stonden er 11 installaties, in 2022 42, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 64 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 133 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Broek heeft 58 procent zonnepanelen, 12 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 42 installaties met samen 298 kWp, gemiddeld 7,1 kWp per dak, omgerekend ongeveer 18 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp gedeeld op plek 15 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 5 van 51 in teruglevering per woning.

Van Broek en de omliggende dorpen Snikzwaag, Boornzwaag, Akmarijp, Joure, Uitwellingerga levert Broek per woning het meest terug: 3.150 kWh, tegen 2.480 kWh in Snikzwaag en 1.030 kWh in Boornzwaag. In aandeel daken met zonnepanelen deelt Broek de eerste plek in de buurt met Uitwellingerga: 58 procent.

Aan aardgas verbruikt een woning in Broek 1.240 kubieke meter per jaar, 31 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (950). In 2020 was dat nog 2.090 kubieke meter: 41 procent minder gas per woning in vier jaar. 26 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 22 procent is helemaal aardgasvrij; in Friesland is 10 procent elektrisch verwarmd. Die huizen verbruiken de meeste stroom in de winter, en dan loont een grotere batterij die op een dynamisch contract goedkoop laadt.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Broek meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Broek is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Broek een landelijke omgeving.