Boornbergum: nummer 1 van 9 dorpen in Smallingerland.
Nu de batterij erbij.

Met 1.670 kWh teruglevering per woning zit Boornbergum tussen de buurdorpen in: Kortehemmen levert het meest terug (2.010 kWh), Beetsterzwaag het minst (930 kWh). In aandeel daken met zonnepanelen staat Boornbergum bovenaan in de buurt: 57 procent, tegenover 56 procent in De Wilgen.

Boornbergum telt 748 woningen en 740 huishoudens, met 1.825 inwoners (gemiddeld 2,5 personen per huishouden). Van die woningen is 70 procent een koopwoning; in de gemeente Smallingerland is dat 60 procent, in Friesland 62 procent.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 74 procent van de voorraad, tegenover 11 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Van de woningen is 12 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 369.000, 29 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Een vrijstaande woning in Boornbergum neemt met 3.620 kWh per jaar 87 procent meer af dan een appartement (1.940 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Boornbergum staat op plek 1 van 9 dorpen in de gemeente Smallingerland in aandeel daken met zonnepanelen (57 procent van de woningen heeft zonnepanelen). Dat betekent dat hier elke zonnige middag meer stroom het net op gaat dan in de dorpen eromheen, en dat er na het einde van salderen ook meer te verliezen valt. Een thuisbatterij houdt dat middagoverschot thuis voor de avond, en hoe hoger de teruglevering, hoe sneller hij zichzelf terugverdient.

Rijwoningen zijn hier de uitzondering: 23 procent tegenover 44 procent in de gemeente Smallingerland. De ruimere huizen hebben meer dak en meer verbruik, en dus ruimte voor een groter pakket.

Het aantal zonnestroominstallaties in Boornbergum is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 120 naar 314, 162 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 32 procent, van 1.330 naar 900 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Boornbergum: 3 personen, 2.910 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.670 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 498 in het eerste jaar, gemiddeld € 592 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 9,8 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,4 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Boornbergum is 900 kubieke meter per woning per jaar, vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.330 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. 14 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 7 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,4 auto's per huishouden staan er in Boornbergum meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Boornbergum is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Boornbergum een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Boornbergum steeg sinds 2020 van 2.820 kWh naar 2.910 kWh in 2024, 3 procent meer; daarmee zit het dorp 21 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Smallingerland (2.410 kWh).

Van die afname gaat ruim de helft weer terug: 1.670 kWh per woning per jaar (Friesland: 1.110 kWh). Nu wordt die 1.670 kWh nog gesaldeerd; na 2027 is het overschot dat 's middags het net op gaat een fractie waard van de stroom die 's avonds terugkomt. In Boornbergum zit de winst dus in opslaan: de middagpiek in de batterij, de avond uit de batterij.

De zonnestroom in Boornbergum is jong: in 2018 stonden er 120 installaties, in 2022 314, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 75 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 50 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Boornbergum heeft 57 procent zonnepanelen, 11 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 314 installaties met samen 1.414 kWp, gemiddeld 4,5 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Smallingerland staat het dorp op plek 1 van 9 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 7 van 12 in teruglevering per woning.