Zonnestroom uit Beetsterzwaag.
Ook als de zon weg is.

Vergeleken met de omliggende dorpen Kortehemmen, Terwispel, Boornbergum, Lippenhuizen levert Beetsterzwaag per woning het minst terug (930 kWh tegenover 2.010 kWh in Kortehemmen), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het laagst.

Een woning in Beetsterzwaag nam in 2024 gemiddeld 2.410 kWh stroom van het net af. Dat is 14 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente Opsterland (2.800 kWh) en 4 procent lager dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 930 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ongeveer een derde van wat Beetsterzwaag afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 930 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Beetsterzwaag heeft 37 procent zonnepanelen, 9 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 546 installaties met samen 2.257 kWp, gemiddeld 4,1 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Het gaat hard: van 350 installaties in 2020 naar 546 in 2022, een groei van 56 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Opsterland staat het dorp op plek 15 van 15 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 15 van 15 in teruglevering per woning.

Beetsterzwaag telt 2.009 woningen en 1.620 huishoudens, met 3.720 inwoners. 57 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 51 procent van de voorraad, tegenover 10 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

17 procent van de woningen is in de afgelopen tien jaar gebouwd; nieuwbouw heeft vrijwel altijd al een 3-fase-aansluiting en vaak een warmtepomp, wat de keuze voor een batterij eenvoudiger maakt.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een appartement in Beetsterzwaag neemt gemiddeld 1.520 kWh af, een vrijstaande woning 3.370 kWh, 122 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Beetsterzwaag.

De richting in Beetsterzwaag is duidelijk: 56 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2020 en 2022 en 34 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Beetsterzwaag is 910 kubieke meter per woning per jaar, vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.380 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 2.570 kWh naar 2.410 kWh (6 procent). 10 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Beetsterzwaag hebben gemiddeld 1,3 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Beetsterzwaag de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Beetsterzwaag tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Beetsterzwaag: 2 personen, 2.410 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 930 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 370 in het eerste jaar en gemiddeld € 447 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 12,9 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.