14% rijtjeshuizen in Achlum.
Ruimte voor een grotere batterij.

Achlum is een klein dorp: 280 woningen, 265 huishoudens en 580 inwoners, gemiddeld 2,2 per huishouden. 75 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 68 procent in de gemeente Waadhoeke.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 84 procent van de voorraad, tegenover 8 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Maar 1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 261.000 waard (WOZ), 10 procent lager dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Achlum neemt met 3.560 kWh per jaar 67 procent meer af dan een twee-onder-een-kapwoning (2.130 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Met maar 14 procent rijwoningen bestaat Achlum vooral uit ruimere huizen met een afname van gemiddeld 2.810 kWh per jaar en een groter dak. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer terug dan een 6 kWh-batterij kan bergen; hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting ook als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

75 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Achlum is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 22 naar 94, 327 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 29 procent, van 1.470 naar 1.050 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 280 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Achlum: 2 personen, 2.810 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.330 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 464 in het eerste jaar, gemiddeld € 556 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 10,4 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Voor de 11 procent elektrisch verwarmde woningen ligt het winterverbruik hoger, en dan weegt een grotere batterij op een dynamisch contract zwaarder. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

De stroomafname per woning in Achlum daalde sinds 2020 van 2.950 kWh naar 2.810 kWh in 2024, 5 procent minder; daarmee zit het dorp 12 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegenover die afname staat 1.330 kWh teruglevering per woning, ongeveer de helft van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.330 kWh uit de rekening van Achlum.

De zonnestroom in Achlum is jong: in 2018 stonden er 22 installaties, in 2022 94, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 109 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 104 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Achlum heeft 48 procent zonnepanelen, evenveel als gemiddeld in Friesland. In 2022 telde het CBS hier 94 installaties met samen 344 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Waadhoeke staat het dorp gedeeld op plek 22 van 30 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 31 van 41 in teruglevering per woning.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Achlum is 1.050 kubieke meter per woning per jaar, 15 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.470 kubieke meter: 29 procent minder gas per woning in vier jaar. 11 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Achlum hebben gemiddeld 1,2 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Achlum de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Achlum tot een landelijke omgeving.

In Achlum gaat per woning het minst terug van de dorpen in de buurt (Hitzum, Arum, Lollum, Herbaijum, Tzum): 1.330 kWh, terwijl Hitzum op 1.750 kWh zit. In aandeel zonnedaken (48 procent) zit Achlum tussen Hitzum (67 procent) en Lollum (47 procent) in.