Zonnestroom uit Herbaijum.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Herbaijum nam in 2024 gemiddeld 3.260 kWh stroom van het net af. Dat is 25 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Waadhoeke (2.610 kWh) en 30 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.740 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim de helft van wat Herbaijum afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Herbaijum is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 1.740 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Herbaijum heeft 57 procent zonnepanelen, 11 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 39 installaties met samen 166 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Het gaat hard: van 26 installaties in 2020 naar 39 in 2022, een groei van 50 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Waadhoeke staat het dorp op plek 12 van 30 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 10 van 41 in teruglevering per woning.

De richting in Herbaijum is duidelijk: 50 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2020 en 2022 en 35 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Herbaijum telt 123 woningen en 145 huishoudens, met 310 inwoners. 76 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 83 procent van de voorraad, tegenover 5 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

6 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 274.000, 7 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Herbaijum neemt gemiddeld 2.380 kWh af, een appartement 4.000 kWh, 68 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Herbaijum.

Vergeleken met de omliggende dorpen Wijnaldum, Hitzum, Midlum, Franeker, Sexbierum zit Herbaijum met zijn teruglevering in de middenmoot (1.740 kWh tegenover 1.750 kWh in Hitzum), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Herbaijum is 960 kubieke meter per woning per jaar, 5 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.480 kubieke meter: 35 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning steeg sinds 2020 van 3.120 kWh naar 3.260 kWh (4 procent). 17 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 11 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Huishoudens in Herbaijum hebben gemiddeld 1,1 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Herbaijum de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Herbaijum tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Herbaijum: 2 personen, 3.260 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.740 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 521 in het eerste jaar en gemiddeld € 622 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,3 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.