17% van Herbaijum verwarmt elektrisch, 35% minder gas sinds 2020.
De batterij pakt de winter.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Herbaijum is 960 kubieke meter per woning per jaar, 5 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.480 kubieke meter: 35 procent minder gas per woning in vier jaar. 17 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 11 procent is helemaal aardgasvrij; in Friesland is 10 procent elektrisch verwarmd. Die huizen verbruiken de meeste stroom in de winter, en dan loont een grotere batterij die op een dynamisch contract goedkoop laadt.

Huishoudens in Herbaijum hebben gemiddeld 1,1 auto's (Friesland: 1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Herbaijum is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Herbaijum een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Herbaijum steeg sinds 2020 van 3.120 kWh naar 3.260 kWh in 2024, 4 procent meer; daarmee zit het dorp 30 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Daar staat 1.740 kWh teruglevering per woning tegenover, ruim de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Herbaijum is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.740 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Het gaat hard: van 26 installaties in 2020 naar 39 in 2022, een groei van 50 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Herbaijum heeft 57 procent zonnepanelen, 11 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 39 installaties met samen 166 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Waadhoeke staat het dorp op plek 12 van 30 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 10 van 41 in teruglevering per woning.

35 procent minder gas sinds 2020 en 17 procent elektrisch verwarmde woningen: in Herbaijum verschuift de energierekening zichtbaar van de gasmeter naar de stroommeter. Een warmtepomp draait het hardst op koude avonden, als stroom het duurst is. Een batterij van 10 kWh of meer laadt 's nachts en rond het middaguur goedkoop en voedt de warmtepomp op die avonden; in de zomer bewaart hij het zonoverschot van 1.740 kWh per woning.

De afname van 3.260 kWh per woning ligt 30 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland; hoe hoger het verbruik, hoe meer avondstroom een batterij kan vervangen.

Tussen 2020 en 2022 kwamen er in Herbaijum 50 procent zonnestroominstallaties bij, van 26 naar 39. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 35 procent, van 1.480 naar 960 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Herbaijum stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Herbaijum is een klein dorp: 123 woningen, 145 huishoudens en 310 inwoners, gemiddeld 2,1 per huishouden. 76 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 68 procent in de gemeente Waadhoeke.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 83 procent van de voorraad, tegenover 5 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Van de woningen is 6 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. Een huis is hier gemiddeld € 274.000 waard (WOZ), 6 procent lager dan het gemiddelde van Friesland.

Een appartement in Herbaijum neemt met 4.000 kWh per jaar 68 procent meer af dan een tussenwoning (2.380 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Voor een dorp van 123 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Herbaijum: 2 personen, 3.260 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.740 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 521 in het eerste jaar en gemiddeld € 622 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,3 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Bij de 17 procent elektrisch verwarmde woningen valt het verbruik in de winter hoger uit, en dan telt een grotere batterij op een dynamisch contract; de echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Met 1.740 kWh teruglevering per woning zit Herbaijum tussen de buurdorpen in: Hitzum levert het meest terug (1.750 kWh), Franeker het minst (1.030 kWh). In aandeel zonnedaken (57 procent) zit Herbaijum tussen Hitzum (67 procent) en Franeker (42 procent) in.