Tzum geeft 1.460 kWh per woning weg.
Houd die stroom thuis.

De stroomafname per woning in Tzum daalde sinds 2020 van 2.890 kWh naar 2.690 kWh in 2024, 7 procent minder; daarmee zit het dorp 7 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Van die afname gaat ruim de helft weer terug: 1.460 kWh per woning per jaar (Friesland: 1.110 kWh). Nu wordt die 1.460 kWh nog gesaldeerd; na 2027 is het overschot dat 's middags het net op gaat een fractie waard van de stroom die 's avonds terugkomt. In Tzum zit de winst dus in opslaan: de middagpiek in de batterij, de avond uit de batterij.

De zonnestroom in Tzum is jong: in 2018 stonden er 49 installaties, in 2022 203, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 133 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 78 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Tzum heeft 50 procent zonnepanelen, 4 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 203 installaties met samen 759 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Waadhoeke staat het dorp gedeeld op plek 17 van 30 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 23 van 41 in teruglevering per woning.

Tzum telt 529 woningen en 475 huishoudens, met 1.115 inwoners (gemiddeld 2,3 personen per huishouden). 66 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 68 procent in de gemeente Waadhoeke.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 69 procent van de voorraad, tegenover 10 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Maar 3 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 259.000 waard (WOZ), 11 procent lager dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Tzum neemt met 3.680 kWh per jaar 161 procent meer af dan een appartement (1.410 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

1.460 kWh teruglevering op 2.690 kWh afname: in Tzum wekken de panelen overdag meer op dan het huis op dat moment gebruikt. Dat overschot is precies wat een thuisbatterij opvangt. Met een batterij van 6 tot 10 kWh verschuift een groot deel van die 1.460 kWh van het net naar de eigen avond, en dat is na het einde van salderen het verschil tussen een paar cent per kWh en de volle avondprijs.

Rijwoningen zijn hier de uitzondering: 19 procent tegenover 28 procent in de gemeente Waadhoeke. De ruimere huizen hebben meer dak en meer verbruik, en dus ruimte voor een groter pakket.

Het aantal zonnestroominstallaties in Tzum is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 49 naar 203, 314 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 32 procent, van 1.370 naar 930 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Aan aardgas verbruikt een woning in Tzum 930 kubieke meter per jaar, 4 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente Waadhoeke (970). In 2020 was dat nog 1.370 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. 11 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Huishoudens in Tzum hebben gemiddeld 1,2 auto's (Friesland: 1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Tzum is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Tzum een landelijke omgeving.

Met 1.460 kWh teruglevering per woning zit Tzum tussen de buurdorpen in: Kûbaard levert het meest terug (1.927 kWh), Spannum het minst (1.460 kWh). In aandeel zonnedaken (50 procent) zit Tzum tussen Hitzum (67 procent) en Lollum (47 procent) in.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Tzum: 2 personen, 2.690 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.460 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 471 in het eerste jaar, gemiddeld € 561 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 10,3 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Voor de 11 procent elektrisch verwarmde woningen ligt het winterverbruik hoger, en dan weegt een grotere batterij op een dynamisch contract zwaarder. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.