90% vrijstaand, 0% rijtjeshuizen in Zandhuizen.
Ruimte voor een grotere batterij.

Zandhuizen is een klein dorp: 140 woningen, 135 huishoudens en 330 inwoners, gemiddeld 2,3 per huishouden. 74 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Weststellingwerf.

De woningvoorraad is typisch dorps: 90 procent van de woningen staat vrij, nog eens 9 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 415.000 waard (WOZ), 43 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een twee-onder-een-kapwoning in Zandhuizen neemt gemiddeld 1.600 kWh af, een vrijstaande woning 3.740 kWh, 134 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Zandhuizen.

Een woning in Zandhuizen nam in 2024 gemiddeld 3.550 kWh stroom van het net af, 42 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente Weststellingwerf zit op 2.690 kWh.

Daar staat 1.920 kWh teruglevering per woning tegenover, ruim de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Zandhuizen is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.920 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Het gaat hard: van 30 installaties in 2020 naar 53 in 2022, een groei van 77 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Zandhuizen heeft 59 procent zonnepanelen, 13 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 53 installaties met samen 286 kWp, gemiddeld 5,4 kWp per dak, omgerekend ongeveer 13 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Weststellingwerf staat het dorp gedeeld op plek 4 van 12 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 10 van 24 in teruglevering per woning.

Met 90 procent vrijstaande woningen en 0 procent rijwoningen heeft het gemiddelde huis in Zandhuizen een dak dat op een zonnige middag meer oplevert dan een 6 kWh-batterij kan bergen; de afname ligt op 3.550 kWh per jaar. Hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

De afname van 3.550 kWh per woning ligt 42 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland; hoe hoger het verbruik, hoe meer avondstroom een batterij kan vervangen.

Tussen 2020 en 2022 kwamen er in Zandhuizen 77 procent zonnestroominstallaties bij, van 30 naar 53. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 32 procent, van 1.660 naar 1.130 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Zandhuizen stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Voor een dorp van 140 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Zandhuizen: 2 personen, 3.550 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.920 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 542 in het eerste jaar en gemiddeld € 646 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 8,9 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,3 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Zandhuizen is 1.130 kubieke meter per woning per jaar, 24 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.660 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.610 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 11 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Zandhuizen meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Zandhuizen is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Zandhuizen een landelijke omgeving.

Met 1.920 kWh teruglevering per woning zit Zandhuizen tussen de buurdorpen in: De Hoeve levert het meest terug (2.175 kWh), Oldeberkoop het minst (1.330 kWh). In aandeel zonnedaken (59 procent) zit Zandhuizen tussen Noordwolde (62 procent) en Boijl (49 procent) in.