70% van de 333 woningen in Waskemeer staat vrij.
Groot dak, grote batterij.

Waskemeer is een klein dorp: 333 woningen, 340 huishoudens en 835 inwoners, gemiddeld 2,4 per huishouden. 86 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 67 procent in de gemeente Ooststellingwerf.

De woningvoorraad is typisch dorps: 70 procent van de woningen staat vrij, nog eens 20 procent is twee-onder-een-kap. Bij een vrijstaand huis hoort een groter dak, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting; een grotere batterij verdient zich daar het snelst terug.

Maar 2 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 351.000 waard (WOZ), 21 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Waskemeer neemt met 3.620 kWh per jaar 88 procent meer af dan een tussenwoning (1.930 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

In een dorp van 333 woningen waarvan 70 procent vrijstaand, is het gemiddelde dak groot en de afname hoog: 3.620 kWh per jaar. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer dan een kleine batterij kan bergen. Een pakket van 10 tot 16 kWh, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, houdt het hele overschot vast tot de avond.

86 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Waskemeer is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 47 naar 146, 211 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 37 procent, van 1.750 naar 1.100 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Met 1.590 kWh teruglevering per woning zit Waskemeer tussen de buurdorpen in: Haule levert het meest terug (1.850 kWh), Haulerwijk het minst (1.330 kWh). In aandeel zonnedaken (59 procent) zit Waskemeer tussen Haulerwijk (62 procent) en Bakkeveen (49 procent) in.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Waskemeer is 1.100 kubieke meter per woning per jaar, 21 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.750 kubieke meter: 37 procent minder gas per woning in vier jaar. 12 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Waskemeer meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Waskemeer is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Waskemeer een landelijke omgeving.

Voor een dorp van 333 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Waskemeer: 2 personen, 3.190 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.590 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 508 in het eerste jaar, gemiddeld € 607 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 9,5 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,5 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

De stroomafname per woning in Waskemeer daalde sinds 2020 van 3.320 kWh naar 3.190 kWh in 2024, 4 procent minder; daarmee zit het dorp 27 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegenover die afname staat 1.590 kWh teruglevering per woning, ongeveer de helft van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.590 kWh uit de rekening van Waskemeer.

De zonnestroom in Waskemeer is jong: in 2018 stonden er 47 installaties, in 2022 146, bijna een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 85 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 68 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Waskemeer heeft 59 procent zonnepanelen, 13 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 146 installaties met samen 654 kWp, gemiddeld 4,5 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Ooststellingwerf staat het dorp op plek 7 van 13 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 6 van 13 in teruglevering per woning.