Van 5 naar 305 zonnedaken in Tytsjerk.
De volgende stap: opslaan.

Het aantal zonnestroominstallaties in Tytsjerk is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 5 naar 305, 6.000 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 32 procent, van 1.545 naar 1.053 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Tytsjerk telt 682 woningen en 680 huishoudens, met 1.610 inwoners (gemiddeld 2,3 personen per huishouden). 89 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 72 procent in de gemeente Tytsjerksteradiel.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 63 procent van de voorraad, tegenover 22 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Van de woningen is 5 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. Een huis is hier gemiddeld € 316.000 waard (WOZ), 9 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Tytsjerk neemt met 3.677 kWh per jaar 92 procent meer af dan een appartement (1.920 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Van 5 naar 305 installaties in 4 jaar: de daken in Tytsjerk zijn jong en de panelen leveren nog jaren op volle kracht. Al die nieuwe daken leveren nu samen 1.349 kWh per woning per jaar terug aan het net. Een thuisbatterij is voor deze huizen de logische tweede stap: het middagoverschot vasthouden voor de avond, zodat de investering in panelen ook na het salderen blijft renderen.

89 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Tytsjerk is 1.053 kubieke meter per woning per jaar, 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.545 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. 13 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Tytsjerk meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Tytsjerk is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Tytsjerk een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Tytsjerk: 2 personen, 2.872 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.349 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 470 in het eerste jaar, gemiddeld € 563 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 10,3 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,3 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

Met 1.349 kWh teruglevering per woning zit Tytsjerk tussen de buurdorpen in: Warstiens levert het meest terug (2.540 kWh), Hurdegaryp het minst (1.150 kWh). In aandeel zonnedaken (59 procent) zit Tytsjerk tussen Ryptsjerk (63 procent) en Hurdegaryp (55 procent) in.

De stroomafname per woning in Tytsjerk daalde sinds 2020 van 2.982 kWh naar 2.872 kWh in 2024, 4 procent minder; daarmee zit het dorp 15 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegenover die afname staat 1.349 kWh teruglevering per woning, ruim een derde van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.349 kWh uit de rekening van Tytsjerk.

De zonnestroom in Tytsjerk is jong: in 2018 stonden er 5 installaties, in 2022 305, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 3.740 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 59 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Tytsjerk heeft 59 procent zonnepanelen, 13 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 305 installaties met samen 1.298 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel staat het dorp op plek 4 van 14 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 8 van 14 in teruglevering per woning.