Zonnestroom uit Tytsjerk.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Tytsjerk nam in 2024 gemiddeld 2.872 kWh stroom van het net af. Dat is 9 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Tytsjerksteradiel (2.640 kWh) en 15 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.349 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim een derde van wat Tytsjerk afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.349 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Tytsjerk heeft 59 procent zonnepanelen, 13 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 305 installaties met samen 1.298 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Tytsjerk is jong: in 2018 stonden er 5 installaties, in 2022 305, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 3.740 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 59 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel staat het dorp op plek 4 van 14 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 8 van 14 in teruglevering per woning.

De richting in Tytsjerk is duidelijk: 6.000 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 32 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Tytsjerk telt 682 woningen en 680 huishoudens, met 1.610 inwoners. 89 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 63 procent van de voorraad, tegenover 22 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

5 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 316.000, 7 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een appartement in Tytsjerk neemt gemiddeld 1.920 kWh af, een vrijstaande woning 3.677 kWh, 92 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Tytsjerk.

Vergeleken met de omliggende dorpen Suwâld, Ryptsjerk, Hurdegaryp, Warstiens zit Tytsjerk met zijn teruglevering in de middenmoot (1.349 kWh tegenover 2.540 kWh in Warstiens), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Tytsjerk is 1.053 kubieke meter per woning per jaar, 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.545 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 2.982 kWh naar 2.872 kWh (4 procent). 13 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Tytsjerk hebben gemiddeld 1,3 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Tytsjerk de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Tytsjerk tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Tytsjerk: 2 personen, 2.872 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.349 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 470 in het eerste jaar en gemiddeld € 563 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,3 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.