71% van de 399 woningen in Terwispel staat vrij.
Groot dak, grote batterij.

Terwispel is een klein dorp: 399 woningen, 400 huishoudens en 1.010 inwoners, gemiddeld 2,5 per huishouden. 84 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 70 procent in de gemeente Opsterland.

De woningvoorraad is typisch dorps: 71 procent van de woningen staat vrij, nog eens 16 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (2 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 378.000 waard (WOZ), 30 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een hoekwoning in Terwispel neemt gemiddeld 1.950 kWh af, een vrijstaande woning 3.730 kWh, 91 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Terwispel.

In een dorp van 399 woningen waarvan 71 procent vrijstaand, is het gemiddelde dak groot en de afname hoog: 3.730 kWh per jaar. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer dan een kleine batterij kan bergen. Een pakket van 10 tot 16 kWh, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, houdt het hele overschot vast tot de avond.

84 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Terwispel is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 69 naar 141, 104 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 31 procent, van 1.590 naar 1.090 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Terwispel stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

De stroomafname per woning in Terwispel daalde sinds 2020 van 3.410 kWh naar 3.310 kWh in 2024, 3 procent minder; daarmee zit het dorp 32 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.470 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd, ruim een derde van wat Terwispel afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning. Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.470 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

De zonnestroom in Terwispel is jong: in 2018 stonden er 69 installaties, in 2022 141, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 42 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 44 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Terwispel heeft 54 procent zonnepanelen, 8 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 141 installaties met samen 695 kWp, gemiddeld 4,9 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Opsterland staat het dorp gedeeld op plek 4 van 15 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 6 van 15 in teruglevering per woning.

Voor een dorp van 399 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Terwispel: 3 personen, 3.310 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.470 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 503 in het eerste jaar en gemiddeld € 604 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,5 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Terwispel is 1.090 kubieke meter per woning per jaar, 20 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.590 kubieke meter: 31 procent minder gas per woning in vier jaar. 11 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 4 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Terwispel meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Terwispel de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Terwispel tot een landelijke omgeving.

Van Terwispel en de omliggende dorpen Tijnje, Beetsterzwaag, Gorredijk, Lippenhuizen, Langezwaag levert Terwispel per woning het meest terug: 1.470 kWh, tegen 1.450 kWh in Langezwaag en 930 kWh in Beetsterzwaag. In aandeel daken met zonnepanelen staat Terwispel bovenaan in de buurt: 54 procent, tegenover 52 procent in Lippenhuizen.