Zonnestroom uit Langezwaag.
Ook als de zon weg is.

Langezwaag telt 416 woningen en 420 huishoudens, met 1.055 inwoners. 81 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 65 procent van de woningen staat vrij, nog eens 25 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (2 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 378.000, 12 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een hoekwoning in Langezwaag neemt gemiddeld 2.210 kWh af, een vrijstaande woning 3.780 kWh, 71 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Langezwaag.

Een woning in Langezwaag nam in 2024 gemiddeld 3.320 kWh stroom van het net af. Dat is 19 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Opsterland (2.800 kWh) en 33 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.450 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim een derde van wat Langezwaag afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.450 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Langezwaag heeft 48 procent zonnepanelen, evenveel als gemiddeld in Friesland. In 2022 telde het CBS hier 135 installaties met samen 680 kWp, gemiddeld 5,0 kWp per dak, omgerekend ongeveer 13 panelen van 400 wattpiek.

Het gaat hard: van 69 installaties in 2018 naar 135 in 2022, een groei van 96 procent. Tussen 2018 en 2020 kwam er 12 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 75 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Opsterland staat het dorp op plek 11 van 15 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 8 van 15 in teruglevering per woning.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Langezwaag: 3 personen, 3.320 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.450 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 501 in het eerste jaar en gemiddeld € 602 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Langezwaag is 1.110 kubieke meter per woning per jaar, 22 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.650 kubieke meter: 33 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 3.480 kWh naar 3.320 kWh (5 procent). 11 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 4 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Langezwaag hebben gemiddeld 1,5 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Langezwaag de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Langezwaag tot een landelijke omgeving.

De richting in Langezwaag is duidelijk: 96 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 33 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Vergeleken met de omliggende dorpen Luxwoude, Jonkerslân, De Knipe, Bontebok, Gorredijk zit Langezwaag met zijn teruglevering in de middenmoot (1.450 kWh tegenover 1.850 kWh in Bontebok), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.