2.090 kWh per woning terug het net op in Tersoal.
Houd die stroom thuis.

In de gemeente Súdwest-Fryslân neemt een woning gemiddeld 2.500 kWh stroom per jaar af; in Tersoal was dat in 2024 3.160 kWh, 26 procent hoger dan dat gemiddelde en 26 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Daar staat 2.090 kWh teruglevering per woning tegenover, bijna twee derde van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Tersoal is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 2.090 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Tersoal is jong: in 2018 stonden er 20 installaties, in 2022 66, bijna een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 60 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 106 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Tersoal op 50 procent van de daken; in de gemeente Súdwest-Fryslân als geheel is dat 45 procent, dus 5 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 66 installaties met samen 316 kWp, gemiddeld 4,8 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp op plek 24 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 24 van 83 in teruglevering per woning.

Tersoal is een klein dorp: 147 woningen, 145 huishoudens en 330 inwoners, gemiddeld 2,3 per huishouden. 76 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

De woningvoorraad is typisch dorps: 51 procent van de woningen staat vrij, nog eens 29 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (2 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 317.000 waard (WOZ), 9 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Tersoal neemt gemiddeld 1.950 kWh af, een vrijstaande woning 3.930 kWh, 102 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Tersoal.

Wie in Tersoal 2.090 kWh per jaar teruglevert, wekt overdag stroom op die 's avonds voor het volle tarief teruggekocht wordt. Een thuisbatterij verschuift dat overschot naar de eigen avond: bij 2.090 kWh teruglevering past een batterij van 6 tot 10 kWh die vrijwel elke zomerdag vol en weer leeg gaat, en juist die volle cycli maken hem rendabel.

Rijwoningen zijn hier de uitzondering: 18 procent tegenover 39 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân. De ruimere huizen hebben meer dak en meer verbruik, en dus ruimte voor een groter pakket.

Het aantal zonnestroominstallaties in Tersoal is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 20 naar 66, 230 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 36 procent, van 1.580 naar 1.010 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 147 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Tersoal: 2 personen, 3.160 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.090 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 542 in het eerste jaar en gemiddeld € 641 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,0 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Bij de 14 procent elektrisch verwarmde woningen valt het verbruik in de winter hoger uit, en dan telt een grotere batterij op een dynamisch contract; de echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Van Tersoal en de omliggende dorpen Sibrandabuorren, Poppenwier, Gauw, Dearsum, Jirnsum levert Tersoal per woning het meest terug: 2.090 kWh, tegen 1.710 kWh in Sibrandabuorren en 1.139 kWh in Jirnsum. In aandeel zonnedaken (50 procent) zit Tersoal tussen Sibrandabuorren (52 procent) en Jirnsum (45 procent) in.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Tersoal is 1.010 kubieke meter per woning per jaar, 11 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.580 kubieke meter: 36 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.180 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 14 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Huishoudens in Tersoal hebben gemiddeld 1,2 auto's (Friesland: 1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Tersoal is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Tersoal een landelijke omgeving.