54% vrijstaand, 10% rijtjeshuizen in Gauw.
Ruimte voor een grotere batterij.

Gauw is een klein dorp: 143 woningen, 155 huishoudens en 340 inwoners, gemiddeld 2,3 per huishouden. 87 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

De woningvoorraad is typisch dorps: 54 procent van de woningen staat vrij, nog eens 29 procent is twee-onder-een-kap. Bij een vrijstaand huis hoort een groter dak, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting; een grotere batterij verdient zich daar het snelst terug.

Geen van de woningen is jonger dan tien jaar; bij elke installatie hier kijkt de schouw dus naar een bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 327.000 waard (WOZ), 13 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Gauw neemt met 3.410 kWh per jaar 119 procent meer af dan een hoekwoning (1.560 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Met 54 procent vrijstaande woningen en 10 procent rijwoningen heeft het gemiddelde huis in Gauw een dak dat op een zonnige middag meer oplevert dan een 6 kWh-batterij kan bergen; de afname ligt op 2.970 kWh per jaar. Hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

87 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Gauw is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 17 naar 46, 171 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 29 procent, van 1.450 naar 1.030 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

In Gauw gaat per woning het minst terug van de dorpen in de buurt (Goënga, Sibrandabuorren, Tersoal, Offingawier, Dearsum): 1.300 kWh, terwijl Tersoal op 2.090 kWh zit. In aandeel zonnedaken (45 procent) zit Gauw tussen Sibrandabuorren (52 procent) en Offingawier (24 procent) in.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Gauw is 1.030 kubieke meter per woning per jaar, 13 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.450 kubieke meter: 29 procent minder gas per woning in vier jaar. 8 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,4 auto's per huishouden staan er in Gauw meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Gauw is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Gauw een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Gauw daalde sinds 2020 van 3.090 kWh naar 2.970 kWh in 2024, 4 procent minder; daarmee zit het dorp 19 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh).

Tegenover die afname staat 1.300 kWh teruglevering per woning, ruim een derde van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.300 kWh uit de rekening van Gauw.

De zonnestroom in Gauw is jong: in 2018 stonden er 17 installaties, in 2022 46, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 71 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 59 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Gauw heeft 45 procent zonnepanelen, evenveel als gemiddeld in Friesland. In 2022 telde het CBS hier 46 installaties met samen 176 kWp, gemiddeld 3,8 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 34 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 67 van 83 in teruglevering per woning.

Voor een dorp van 143 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Gauw: 2 personen, 2.970 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.300 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 470 in het eerste jaar, gemiddeld € 566 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 10,2 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,4 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.