Sondel geeft 2.390 kWh per woning weg.
Houd die stroom thuis.

Een woning in Sondel nam in 2024 gemiddeld 3.450 kWh stroom van het net af, 38 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente De Fryske Marren zit op 2.740 kWh.

Daar staat 2.390 kWh teruglevering per woning tegenover, bijna twee derde van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Sondel is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 2.390 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Sondel is jong: in 2018 stonden er 33 installaties, in 2022 75, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 61 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 42 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Sondel heeft 62 procent zonnepanelen, 16 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 75 installaties met samen 364 kWp, gemiddeld 4,9 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp gedeeld op plek 8 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 14 van 51 in teruglevering per woning.

Sondel is een klein dorp: 168 woningen, 160 huishoudens en 405 inwoners, gemiddeld 2,5 per huishouden. 89 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 70 procent in de gemeente De Fryske Marren.

De woningvoorraad is typisch dorps: 73 procent van de woningen staat vrij, nog eens 24 procent is twee-onder-een-kap. Bij een vrijstaand huis hoort een groter dak, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting; een grotere batterij verdient zich daar het snelst terug.

Maar 3 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 434.000 waard (WOZ), 50 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Sondel neemt met 3.890 kWh per jaar 74 procent meer af dan een twee-onder-een-kapwoning (2.240 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

2.390 kWh teruglevering op 3.450 kWh afname: in Sondel wekken de panelen overdag meer op dan het huis op dat moment gebruikt. Dat overschot is precies wat een thuisbatterij opvangt. Met een batterij van 6 tot 10 kWh verschuift een groot deel van die 2.390 kWh van het net naar de eigen avond, en dat is na het einde van salderen het verschil tussen een paar cent per kWh en de volle avondprijs.

Rijwoningen zijn hier de uitzondering: 2 procent tegenover 30 procent in de gemeente De Fryske Marren. De ruimere huizen hebben meer dak en meer verbruik, en dus ruimte voor een groter pakket.

Het aantal zonnestroominstallaties in Sondel is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 33 naar 75, 127 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 30 procent, van 1.740 naar 1.210 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Sondel stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Voor een dorp van 168 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Sondel: 3 personen, 3.450 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.390 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 573 in het eerste jaar en gemiddeld € 676 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 8,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,3 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Van Sondel en de omliggende dorpen Nijemirdum, Wijckel, Ruigahuizen, Lemmer, Balk levert Sondel per woning het meest terug: 2.390 kWh, tegen 2.330 kWh in Ruigahuizen en 1.370 kWh in Balk. In aandeel zonnedaken (62 procent) zit Sondel tussen Nijemirdum (70 procent) en Wijckel (58 procent) in.

Aan aardgas verbruikt een woning in Sondel 1.210 kubieke meter per jaar, 27 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (950). In 2020 was dat nog 1.740 kubieke meter: 30 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.410 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 15 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 6 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Sondel meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Sondel de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Sondel tot een landelijke omgeving.