66% van de daken in Balk heeft zonnepanelen.
Nu de batterij erbij.

De stroomafname per woning in Balk daalde sinds 2020 van 2.520 kWh naar 2.400 kWh in 2024, 5 procent minder; daarmee zit het dorp 12 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (2.740 kWh).

Van die afname gaat ruim de helft weer terug: 1.370 kWh per woning per jaar (Friesland: 1.110 kWh). Nu wordt die 1.370 kWh nog gesaldeerd; na 2027 is het overschot dat 's middags het net op gaat een fractie waard van de stroom die 's avonds terugkomt. In Balk zit de winst dus in opslaan: de middagpiek in de batterij, de avond uit de batterij.

De zonnestroom in Balk is jong: in 2018 stonden er 194 installaties, in 2022 964, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 86 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 167 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Balk heeft 66 procent zonnepanelen, 20 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 964 installaties met samen 3.252 kWp, gemiddeld 3,4 kWp per dak, omgerekend ongeveer 8 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp op plek 5 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 43 van 51 in teruglevering per woning.

Balk telt 1.895 woningen en 1.865 huishoudens, met 4.340 inwoners (gemiddeld 2,1 personen per huishouden). Van die woningen is 56 procent een koopwoning; in de gemeente De Fryske Marren is dat 70 procent, in Friesland 62 procent.

Er staat van alles door elkaar: 26 procent vrijstaand, 21 procent twee-onder-een-kap, 40 procent tussen- of hoekwoning, 14 procent appartement. Welk pakket past, hangt dan van het type af; dat rekenen wij per woningtype door.

Van de woningen is 5 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 300.000, 12 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente.

Een vrijstaande woning in Balk neemt met 3.450 kWh per jaar 95 procent meer af dan een tussenwoning (1.770 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Met 66 procent zonnedaken en 1.370 kWh teruglevering per woning gaat in Balk elke zonnige middag veel stroom het net op. Zolang er gesaldeerd wordt, merkt niemand dat; vanaf 2027 brengt die stroom een fractie op van wat de stroom 's avonds kost. Een thuisbatterij houdt het middagoverschot thuis tot de avond, en dat is bij dit aandeel zonnedaken de grootste winst die er in Balk te halen valt.

40 procent van de woningen in Balk is een tussen- of hoekwoning (gemeente De Fryske Marren: 30 procent). Bij zo'n huis hoort een dak van acht tot twaalf panelen en een compacte batterij van 6 kWh in de meterkast.

Het aantal zonnestroominstallaties in Balk is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 194 naar 964, 397 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 29 procent, van 1.270 naar 900 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Balk: 2 personen, 2.400 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.370 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 439 in het eerste jaar, gemiddeld € 522 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 11,1 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Voor de 9 procent elektrisch verwarmde woningen ligt het winterverbruik hoger, en dan weegt een grotere batterij op een dynamisch contract zwaarder. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

Aan aardgas verbruikt een woning in Balk 900 kubieke meter per jaar, 5 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (950). In 2020 was dat nog 1.270 kubieke meter: 29 procent minder gas per woning in vier jaar. 9 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 6 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Huishoudens in Balk hebben gemiddeld 1,1 auto's (Friesland: 1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Balk is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Balk een weinig stedelijke omgeving.

Met 1.370 kWh teruglevering per woning zit Balk tussen de buurdorpen in: Harich levert het meest terug (2.490 kWh), Sloten het minst (960 kWh). In aandeel daken met zonnepanelen staat Balk bovenaan in de buurt: 66 procent, tegenover 61 procent in Harich.