Zonnestroom uit Balk.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Balk nam in 2024 gemiddeld 2.400 kWh stroom van het net af. Dat is 12 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (2.740 kWh) en 4 procent lager dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.370 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim de helft van wat Balk afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Balk is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 1.370 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Balk heeft 66 procent zonnepanelen, 20 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 964 installaties met samen 3.252 kWp, gemiddeld 3,4 kWp per dak, omgerekend ongeveer 8 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Balk is jong: in 2018 stonden er 194 installaties, in 2022 964, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 86 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 167 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp op plek 5 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 43 van 51 in teruglevering per woning.

De richting in Balk is duidelijk: 397 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 29 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Balk telt 1.895 woningen en 1.865 huishoudens, met 4.340 inwoners. 56 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is gemengd: 26 procent vrijstaand, 21 procent twee-onder-een-kap, 40 procent tussen- of hoekwoning, 14 procent appartement. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past.

5 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 300.000, 12 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Balk neemt gemiddeld 1.770 kWh af, een vrijstaande woning 3.450 kWh, 95 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Balk.

Vergeleken met de omliggende dorpen Wijckel, Harich, Ruigahuizen, Sloten zit Balk met zijn teruglevering in de middenmoot (1.370 kWh tegenover 2.490 kWh in Harich), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het hoogst.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Balk is 900 kubieke meter per woning per jaar, vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.270 kubieke meter: 29 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 2.520 kWh naar 2.400 kWh (5 procent). 9 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 6 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Balk hebben gemiddeld 1,1 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Balk de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Balk tot een weinig stedelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Balk: 2 personen, 2.400 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.370 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 439 in het eerste jaar en gemiddeld € 522 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 11,1 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.