85% koop in Raerd, 65% in de gemeente.
Eigen dak, eigen stroom.

Raerd is een klein dorp: 267 woningen, 260 huishoudens en 645 inwoners, gemiddeld 2,5 per huishouden. 85 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

De woningvoorraad is typisch dorps: 58 procent van de woningen staat vrij, nog eens 22 procent is twee-onder-een-kap. Bij een vrijstaand huis hoort een groter dak, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting; een grotere batterij verdient zich daar het snelst terug.

Maar 1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 329.000 waard (WOZ), 13 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Raerd neemt met 3.430 kWh per jaar 41 procent meer af dan een tussenwoning (2.430 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

85 procent koopwoningen tegenover 65 procent in de gemeente: in Raerd kunnen meer huishoudens dan elders in Súdwest-Fryslân zelf kiezen voor panelen en een batterij. De cijfers laten zien wat dat oplevert: 1.690 kWh teruglevering per woning op 3.080 kWh afname. Een batterij houdt dat middagoverschot thuis voor de avond, en blijft van jullie zolang het huis dat is.

Rijwoningen zijn hier de uitzondering: 20 procent tegenover 39 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân. De ruimere huizen hebben meer dak en meer verbruik, en dus ruimte voor een groter pakket.

Het aantal zonnestroominstallaties in Raerd is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 27 naar 100, 270 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 32 procent, van 1.650 naar 1.120 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

De stroomafname per woning in Raerd daalde sinds 2020 van 3.320 kWh naar 3.080 kWh in 2024, 7 procent minder; daarmee zit het dorp 23 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh).

Daar staat 1.690 kWh teruglevering per woning tegenover, ruim de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Raerd is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.690 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Raerd is jong: in 2018 stonden er 27 installaties, in 2022 100, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 93 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 92 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Raerd heeft 52 procent zonnepanelen, 6 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 100 installaties met samen 373 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 18 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 37 van 83 in teruglevering per woning.

Voor een dorp van 267 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Raerd: 3 personen, 3.080 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.690 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 510 in het eerste jaar en gemiddeld € 607 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,5 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,4 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Met 1.690 kWh teruglevering per woning zit Raerd tussen de buurdorpen in: Friens levert het meest terug (2.370 kWh), Reduzum het minst (1.361 kWh). In aandeel zonnedaken (52 procent) zit Raerd tussen Easterwierrum (54 procent) en Reduzum (49 procent) in.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Raerd is 1.120 kubieke meter per woning per jaar, 23 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.650 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. 6 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Verwarmen gebeurt hier dus nog vrijwel overal op gas; het stroomverbruik zit in koken, wassen, koelen en steeds vaker in de auto.

Met 1,4 auto's per huishouden staan er in Raerd meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Raerd de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Raerd tot een landelijke omgeving.