Zonnestroom uit Jonkerslân.
Ook als de zon weg is.

Jonkerslân telt 112 woningen en 110 huishoudens, met 265 inwoners. 98 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 89 procent van de woningen staat vrij, nog eens 11 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is geen recente nieuwbouw (geen van de woningen is jonger dan tien jaar), dus alle huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 428.000, 26 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is hier beperkt: een twee-onder-een-kapwoning in Jonkerslân neemt gemiddeld 3.210 kWh af, een vrijstaande woning 3.800 kWh. De tabel hieronder geeft per type de uitkomst van onze berekening.

Een woning in Jonkerslân nam in 2024 gemiddeld 3.730 kWh stroom van het net af. Dat is 33 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Opsterland (2.800 kWh) en 49 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.720 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim een derde van wat Jonkerslân afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.720 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Jonkerslân heeft 57 procent zonnepanelen, 11 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 50 installaties met samen 241 kWp, gemiddeld 4,8 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Het gaat hard: van 33 installaties in 2020 naar 50 in 2022, een groei van 52 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Opsterland staat het dorp op plek 3 van 15 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 2 van 15 in teruglevering per woning.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Jonkerslân: 2 personen, 3.730 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.720 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 518 in het eerste jaar en gemiddeld € 621 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,3 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Jonkerslân is 1.080 kubieke meter per woning per jaar, 19 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.730 kubieke meter: 38 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.770 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 14 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 4 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Jonkerslân hebben gemiddeld 1,6 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Jonkerslân de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Jonkerslân tot een landelijke omgeving.

De richting in Jonkerslân is duidelijk: 52 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2020 en 2022 en 38 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Vergeleken met de omliggende dorpen Bontebok, Langezwaag, Gorredijk, De Knipe, Oudehorne zit Jonkerslân met zijn teruglevering in de middenmoot (1.720 kWh tegenover 1.860 kWh in Oudehorne), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.