95% van de 331 woningen in Hoornsterzwaag staat vrij.
Groot dak, grote batterij.

Hoornsterzwaag is een klein dorp: 331 woningen, 340 huishoudens en 820 inwoners, gemiddeld 2,4 per huishouden. 90 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 60 procent in de gemeente Heerenveen.

De woningvoorraad is typisch dorps: 95 procent van de woningen staat vrij, nog eens 3 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 471.000 waard (WOZ), 62 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een twee-onder-een-kapwoning in Hoornsterzwaag neemt gemiddeld 1.900 kWh af, een vrijstaande woning 3.750 kWh, 97 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Hoornsterzwaag.

De stroomafname per woning in Hoornsterzwaag daalde sinds 2020 van 3.810 kWh naar 3.680 kWh in 2024, 3 procent minder; daarmee zit het dorp 43 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Heerenveen (2.570 kWh).

Daar staat 1.910 kWh teruglevering per woning tegenover, ongeveer de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Hoornsterzwaag is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.910 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Hoornsterzwaag is jong: in 2018 stonden er 50 installaties, in 2022 115, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 56 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 47 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Hoornsterzwaag op 54 procent van de daken; in de gemeente Heerenveen als geheel is dat 42 procent, dus 12 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 115 installaties met samen 593 kWp, gemiddeld 5,2 kWp per dak, omgerekend ongeveer 13 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Heerenveen staat het dorp gedeeld op plek 7 van 17 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 4 van 20 in teruglevering per woning.

In een dorp van 331 woningen waarvan 95 procent vrijstaand, is het gemiddelde dak groot en de afname hoog: 3.750 kWh per jaar. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer dan een kleine batterij kan bergen. Een pakket van 10 tot 16 kWh, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, houdt het hele overschot vast tot de avond.

De afname van 3.680 kWh per woning ligt 47 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland; hoe hoger het verbruik, hoe meer avondstroom een batterij kan vervangen.

Het aantal zonnestroominstallaties in Hoornsterzwaag is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 50 naar 115, 130 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 34 procent, van 1.880 naar 1.250 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 331 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Hoornsterzwaag: 2 personen, 3.680 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.910 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW10 (8,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 652 in het eerste jaar en gemiddeld € 778 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 7.021; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,0 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,5 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Hoornsterzwaag is 1.250 kubieke meter per woning per jaar, 37 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.880 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. 11 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 3 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Hoornsterzwaag meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Hoornsterzwaag de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Hoornsterzwaag tot een landelijke omgeving.

Van Hoornsterzwaag en de omliggende dorpen Hemrik, Jubbega, Makkinga, Donkerbroek, Nijeberkoop levert Hoornsterzwaag per woning het meest terug: 1.910 kWh, tegen 1.680 kWh in Makkinga en 1.140 kWh in Jubbega. In aandeel zonnedaken (54 procent) zit Hoornsterzwaag tussen Makkinga (61 procent) en Nijeberkoop (46 procent) in.