49% van Harkema woont vrijstaand.
Groot dak, grote batterij.

Harkema telt 1.825 woningen en 1.805 huishoudens, met 4.335 inwoners (gemiddeld 2,4 personen per huishouden). 65 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 64 procent in de gemeente Achtkarspelen.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 63 procent van de voorraad, tegenover 16 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Van de woningen is 6 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. Een huis is hier gemiddeld € 279.000 waard (WOZ), 4 procent lager dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Harkema neemt met 3.464 kWh per jaar 97 procent meer af dan een appartement (1.760 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Een woning in Harkema nam in 2024 gemiddeld 2.893 kWh stroom van het net af, 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente Achtkarspelen zit op 2.690 kWh.

Tegenover die afname staat 1.194 kWh teruglevering per woning, ruim een derde van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.194 kWh uit de rekening van Harkema.

De zonnestroom in Harkema is jong: in 2018 stonden er 161 installaties, in 2022 542, bijna een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 99 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 69 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Harkema op 45 procent van de daken; in de gemeente Achtkarspelen als geheel is dat 43 procent, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 542 installaties met samen 2.397 kWp, gemiddeld 4,4 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Achtkarspelen staat het dorp gedeeld op plek 5 van 12 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 7 van 12 in teruglevering per woning.

Bij 49 procent vrijstaande woningen is het gemiddelde huis in Harkema groter dan elders: meer dak voor panelen, 3.464 kWh afname per jaar en vaak al een 3-fase-aansluiting. Dat vraagt om een groter pakket, 10 tot 16 kWh, dat het middagoverschot van een groot dak ook echt tot de avond vasthoudt. Een te kleine batterij zit hier om drie uur 's middags al vol.

De afname van 2.893 kWh per woning ligt 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland; hoe hoger het verbruik, hoe meer avondstroom een batterij kan vervangen.

Het aantal zonnestroominstallaties in Harkema is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 161 naar 542, 237 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 33 procent, van 1.477 naar 995 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Met 1.194 kWh teruglevering per woning zit Harkema tussen de buurdorpen in: Eastermar levert het meest terug (1.749 kWh), Surhuisterveen het minst (882 kWh). In aandeel zonnedaken (45 procent) zit Harkema tussen Eastermar (63 procent) en Surhuisterveen (38 procent) in.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Harkema is 995 kubieke meter per woning per jaar, 9 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.477 kubieke meter: 33 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (2.925 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 9 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 4 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Huishoudens in Harkema hebben gemiddeld 1,2 auto's (Friesland: 1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Harkema is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Harkema een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Harkema: 2 personen, 2.893 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.194 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 452 in het eerste jaar, gemiddeld € 545 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 10,6 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Voor de 9 procent elektrisch verwarmde woningen ligt het winterverbruik hoger, en dan weegt een grotere batterij op een dynamisch contract zwaarder. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.