Zonnestroom uit Harkema.
Ook als de zon weg is.

Vergeleken met de omliggende dorpen Drogeham, Surhuisterveen, Boelenslaan, Eastermar, Houtigehage zit Harkema met zijn teruglevering in de middenmoot (1.194 kWh tegenover 1.749 kWh in Eastermar), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.

Een woning in Harkema nam in 2024 gemiddeld 2.893 kWh stroom van het net af. Dat is 8 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Achtkarspelen (2.690 kWh) en 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.194 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim een derde van wat Harkema afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.194 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Harkema heeft 45 procent zonnepanelen, evenveel als gemiddeld in Friesland. In 2022 telde het CBS hier 542 installaties met samen 2.397 kWp, gemiddeld 4,4 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Harkema is jong: in 2018 stonden er 161 installaties, in 2022 542, bijna een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 99 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 69 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Achtkarspelen staat het dorp gedeeld op plek 5 van 12 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 7 van 12 in teruglevering per woning.

Harkema telt 1.825 woningen en 1.805 huishoudens, met 4.335 inwoners. 65 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 63 procent van de voorraad, tegenover 16 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

6 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 279.000, vrijwel gelijk aan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een appartement in Harkema neemt gemiddeld 1.760 kWh af, een vrijstaande woning 3.464 kWh, 97 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Harkema.

De richting in Harkema is duidelijk: 237 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 33 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Harkema is 995 kubieke meter per woning per jaar, 9 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.477 kubieke meter: 33 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (2.925 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 9 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 4 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Harkema hebben gemiddeld 1,2 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Harkema de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Harkema tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Harkema: 2 personen, 2.893 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.194 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 452 in het eerste jaar en gemiddeld € 545 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.