76% van Gytsjerk woont in een koophuis.
Eigen dak, eigen stroom.

Gytsjerk telt 1.009 woningen en 995 huishoudens, met 2.260 inwoners (gemiddeld 2,2 personen per huishouden). 76 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 72 procent in de gemeente Tytsjerksteradiel.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (2 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 295.000 waard (WOZ), vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 53 procent van de voorraad, tegenover 24 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een appartement in Gytsjerk neemt gemiddeld 1.580 kWh af, een vrijstaande woning 3.122 kWh, 98 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Gytsjerk.

De stroomafname per woning in Gytsjerk daalde sinds 2020 van 2.672 kWh naar 2.583 kWh in 2024, 3 procent minder; daarmee zit het dorp vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.210 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd, ruim een derde van wat Gytsjerk afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning. Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.210 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

De zonnestroom in Gytsjerk is jong: in 2018 stonden er 193 installaties, in 2022 454, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 50 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 57 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Gytsjerk heeft 54 procent zonnepanelen, 8 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 454 installaties met samen 1.674 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel staat het dorp gedeeld op plek 8 van 14 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 11 van 14 in teruglevering per woning.

In Gytsjerk is 76 procent van de woningen een koopwoning, dus vrijwel elk huis kan zelf beslissen over panelen en een batterij. Dat is terug te zien in de cijfers: 1.210 kWh teruglevering per woning op 2.583 kWh afname. Voor een eigenaar is de rekensom simpel: de batterij houdt het middagoverschot thuis voor de avond en gaat mee zolang het huis van jullie is.

Daar komt bij dat 54 procent van de woningen in Gytsjerk al zonnepanelen heeft, tegenover 46 procent gemiddeld in Friesland. Voor die huizen is de batterij de tweede stap: het middagoverschot vasthouden in plaats van terugleveren.

Het aantal zonnestroominstallaties in Gytsjerk is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 193 naar 454, 135 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 29 procent, van 1.445 naar 1.022 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Gytsjerk: 2 personen, 2.583 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.210 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 434 in het eerste jaar en gemiddeld € 520 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 11,1 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,3 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Met 1.210 kWh teruglevering per woning zit Gytsjerk tussen de buurdorpen in: Ryptsjerk levert het meest terug (1.610 kWh), Oentsjerk het minst (1.084 kWh). In aandeel zonnedaken (54 procent) zit Gytsjerk tussen Ryptsjerk (63 procent) en Oentsjerk (50 procent) in.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Gytsjerk is 1.022 kubieke meter per woning per jaar, 12 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.445 kubieke meter: 29 procent minder gas per woning in vier jaar. 8 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Gytsjerk meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Gytsjerk de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Gytsjerk tot een landelijke omgeving.