Zonnestroom uit Elahuizen.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Elahuizen nam in 2024 gemiddeld 3.540 kWh stroom van het net af. Dat is 29 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (2.740 kWh) en 41 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 2.040 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim de helft van wat Elahuizen afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Elahuizen is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 2.040 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Elahuizen heeft 58 procent zonnepanelen, 12 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 66 installaties met samen 282 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Elahuizen is jong: in 2018 stonden er 26 installaties, in 2022 66, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 65 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 53 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp gedeeld op plek 15 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 20 van 51 in teruglevering per woning.

De richting in Elahuizen is duidelijk: 154 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 34 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Elahuizen telt 156 woningen en 150 huishoudens, met 355 inwoners. 92 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 69 procent van de woningen staat vrij, nog eens 22 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

4 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 418.000, 22 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Elahuizen neemt gemiddeld 1.240 kWh af, een vrijstaande woning 4.040 kWh, 226 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Elahuizen.

Vergeleken met de omliggende dorpen Oudega, Harich, Balk zit Elahuizen met zijn teruglevering in de middenmoot (2.040 kWh tegenover 2.490 kWh in Harich), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het laagst.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Elahuizen is 1.030 kubieke meter per woning per jaar, 13 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.560 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.490 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 18 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 9 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Huishoudens in Elahuizen hebben gemiddeld 1,5 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Elahuizen de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Elahuizen tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Elahuizen: 2 personen, 3.540 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.040 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 552 in het eerste jaar en gemiddeld € 656 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 8,8 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.