92% van Elahuizen woont in een koophuis.
Eigen dak, eigen stroom.

Elahuizen is een klein dorp: 156 woningen, 150 huishoudens en 355 inwoners, gemiddeld 2,4 per huishouden. 92 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 70 procent in de gemeente De Fryske Marren.

De woningvoorraad is typisch dorps: 69 procent van de woningen staat vrij, nog eens 22 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

4 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. Een huis is hier gemiddeld € 418.000 waard (WOZ), 44 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Elahuizen neemt gemiddeld 1.240 kWh af, een vrijstaande woning 4.040 kWh, 226 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Elahuizen.

Een woning in Elahuizen nam in 2024 gemiddeld 3.540 kWh stroom van het net af, 41 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente De Fryske Marren zit op 2.740 kWh.

Van die afname gaat ruim de helft weer terug: 2.040 kWh per woning per jaar (Friesland: 1.110 kWh). Nu wordt die 2.040 kWh nog gesaldeerd; na 2027 is het overschot dat 's middags het net op gaat een fractie waard van de stroom die 's avonds terugkomt. In Elahuizen zit de winst dus in opslaan: de middagpiek in de batterij, de avond uit de batterij.

De zonnestroom in Elahuizen is jong: in 2018 stonden er 26 installaties, in 2022 66, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 65 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 53 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Elahuizen heeft 58 procent zonnepanelen, 12 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 66 installaties met samen 282 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp gedeeld op plek 15 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 20 van 51 in teruglevering per woning.

In Elahuizen is 92 procent van de woningen een koopwoning, dus vrijwel elk huis kan zelf beslissen over panelen en een batterij. Dat is terug te zien in de cijfers: 2.040 kWh teruglevering per woning op 3.540 kWh afname. Voor een eigenaar is de rekensom simpel: de batterij houdt het middagoverschot thuis voor de avond en gaat mee zolang het huis van jullie is.

De afname van 3.540 kWh per woning ligt 41 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland; hoe hoger het verbruik, hoe meer avondstroom een batterij kan vervangen.

Het aantal zonnestroominstallaties in Elahuizen is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 26 naar 66, 154 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 34 procent, van 1.560 naar 1.030 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Voor een dorp van 156 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Elahuizen: 2 personen, 3.540 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.040 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 552 in het eerste jaar, gemiddeld € 656 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 8,8 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,5 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

Met 2.040 kWh teruglevering per woning zit Elahuizen tussen de buurdorpen in: Harich levert het meest terug (2.490 kWh), Balk het minst (1.370 kWh). Het aandeel zonnedaken is hier met 58 procent het laagst van de buurt; Oudega zit op 67 procent.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Elahuizen is 1.030 kubieke meter per woning per jaar, 13 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.560 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.490 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 18 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 9 procent is helemaal aardgasvrij; in Friesland is 10 procent elektrisch verwarmd. Die huizen verbruiken de meeste stroom in de winter, en dan loont een grotere batterij die op een dynamisch contract goedkoop laadt.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Elahuizen meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Elahuizen is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Elahuizen een landelijke omgeving.