Zonnestroom uit Bantega.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Bantega nam in 2024 gemiddeld 3.880 kWh stroom van het net af. Dat is 42 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (2.740 kWh) en 55 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 2.330 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is bijna twee derde van wat Bantega afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Bantega is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 2.330 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Bantega heeft 58 procent zonnepanelen, 12 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 91 installaties met samen 474 kWp, gemiddeld 5,2 kWp per dak, omgerekend ongeveer 13 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Bantega is jong: in 2018 stonden er 21 installaties, in 2022 91, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 171 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 60 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp gedeeld op plek 15 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 15 van 51 in teruglevering per woning.

De richting in Bantega is duidelijk: 333 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 35 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Bantega telt 265 woningen en 255 huishoudens, met 675 inwoners. 84 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 84 procent van de woningen staat vrij, nog eens 7 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

8 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 438.000, 28 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een hoekwoning in Bantega neemt gemiddeld 2.050 kWh af, een vrijstaande woning 4.130 kWh, 101 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Bantega.

Vergeleken met de omliggende dorpen Langelille, Echtenerbrug, Echten, Oosterzee, Scherpenzeel levert Bantega per woning het meest terug (2.330 kWh tegenover 1.740 kWh in Oosterzee), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Bantega is 1.170 kubieke meter per woning per jaar, 28 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.800 kubieke meter: 35 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.880 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 14 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 9 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Bantega hebben gemiddeld 1,6 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Bantega de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Bantega tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Bantega: 3 personen, 3.880 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 2.330 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW10 (8,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 708 in het eerste jaar en gemiddeld € 840 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 7.021; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 8,4 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.