Zonnestroom uit Scherpenzeel.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Scherpenzeel nam in 2024 gemiddeld 3.028 kWh stroom van het net af. Dat is 13 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Weststellingwerf (2.690 kWh) en 21 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.557 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ongeveer de helft van wat Scherpenzeel afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Scherpenzeel is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 1.557 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Scherpenzeel heeft 51 procent zonnepanelen, 5 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 76 installaties met samen 324 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Het gaat hard: van 41 installaties in 2018 naar 76 in 2022, een groei van 85 procent. Tussen 2018 en 2020 kwam er 24 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 49 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Weststellingwerf staat het dorp op plek 10 van 12 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 16 van 24 in teruglevering per woning.

De richting in Scherpenzeel is duidelijk: 85 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 35 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Scherpenzeel telt 186 woningen en 175 huishoudens, met 450 inwoners. 78 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 65 procent van de woningen staat vrij, nog eens 13 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (3 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 345.000, 12 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Scherpenzeel neemt gemiddeld 1.720 kWh af, een vrijstaande woning 3.300 kWh, 92 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Scherpenzeel.

Vergeleken met de omliggende dorpen Langelille, Munnekeburen, Nijetrijne zit Scherpenzeel met zijn teruglevering in de middenmoot (1.557 kWh tegenover 1.650 kWh in Nijetrijne), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het hoogst.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Scherpenzeel is 1.058 kubieke meter per woning per jaar, 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.619 kubieke meter: 35 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.077 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 5 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Verwarmen gebeurt hier dus nog vrijwel overal op gas; het stroomverbruik zit in koken, wassen, koelen en steeds vaker in de auto.

Huishoudens in Scherpenzeel hebben gemiddeld 1,5 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Scherpenzeel de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Scherpenzeel tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Scherpenzeel: 3 personen, 3.028 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.557 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 498 in het eerste jaar en gemiddeld € 595 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,7 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.