1,5 auto's per huishouden in Scherpenzeel.
Laad ze op eigen zonnestroom.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Scherpenzeel is 1.058 kubieke meter per woning per jaar, 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.619 kubieke meter: 35 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.077 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 5 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Verwarmen gebeurt hier dus nog vrijwel overal op gas; het stroomverbruik zit in koken, wassen, koelen en steeds vaker in de auto.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Scherpenzeel meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Scherpenzeel de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Scherpenzeel tot een landelijke omgeving.

Scherpenzeel is een klein dorp: 186 woningen, 175 huishoudens en 450 inwoners, gemiddeld 2,5 per huishouden. 78 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Weststellingwerf.

De woningvoorraad is typisch dorps: 65 procent van de woningen staat vrij, nog eens 13 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (3 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 345.000 waard (WOZ), 19 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Scherpenzeel neemt gemiddeld 1.720 kWh af, een vrijstaande woning 3.300 kWh, 92 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Scherpenzeel.

Met 1,5 auto's per huishouden wordt in Scherpenzeel veel gereden, en elke auto die elektrisch wordt, voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe aan de 3.028 kWh die een woning hier nu afneemt. Een thuisbatterij en een slimme laadpaal horen dan bij elkaar: overdag de auto en de batterij op eigen zon, 's nachts bijladen in de goedkoopste uren van een dynamisch contract, en 's avonds het huis uit de batterij.

Verder staat 65 procent van de woningen in Scherpenzeel vrij (Friesland: 29 procent): grote daken, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting, waar een groter pakket van 10 tot 16 kWh op zijn plaats is.

Tussen 2018 en 2022 kwamen er in Scherpenzeel 85 procent zonnestroominstallaties bij, van 41 naar 76. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 35 procent, van 1.619 naar 1.058 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Met 1.557 kWh teruglevering per woning zit Scherpenzeel tussen de buurdorpen in: Nijetrijne levert het meest terug (1.650 kWh), Langelille het minst (1.350 kWh). In aandeel daken met zonnepanelen staat Scherpenzeel bovenaan in de buurt: 51 procent, tegenover 48 procent in Munnekeburen.

Voor een dorp van 186 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Scherpenzeel: 3 personen, 3.028 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.557 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 498 in het eerste jaar en gemiddeld € 595 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,7 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,5 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Een woning in Scherpenzeel nam in 2024 gemiddeld 3.028 kWh stroom van het net af, 21 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente Weststellingwerf zit op 2.690 kWh.

Daar staat 1.557 kWh teruglevering per woning tegenover, ongeveer de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Scherpenzeel is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.557 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Het gaat hard: van 41 installaties in 2018 naar 76 in 2022, een groei van 85 procent. Tussen 2018 en 2020 kwam er 24 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 49 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Scherpenzeel op 51 procent van de daken; in de gemeente Weststellingwerf als geheel is dat 59 procent, dus 8 procentpunt meer dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 76 installaties met samen 324 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Weststellingwerf staat het dorp op plek 10 van 12 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 16 van 24 in teruglevering per woning.