83% van de 120 woningen in Echten staat vrij.
Groot dak, grote batterij.

Echten is een klein dorp: 120 woningen, 105 huishoudens en 255 inwoners, gemiddeld 2,4 per huishouden. 88 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 70 procent in de gemeente De Fryske Marren.

De woningvoorraad is typisch dorps: 83 procent van de woningen staat vrij, nog eens 17 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 334.000 waard (WOZ), 15 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een twee-onder-een-kapwoning in Echten neemt gemiddeld 1.890 kWh af, een vrijstaande woning 3.530 kWh, 87 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Echten.

In een dorp van 120 woningen waarvan 83 procent vrijstaand, is het gemiddelde dak groot en de afname hoog: 3.530 kWh per jaar. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer dan een kleine batterij kan bergen. Een pakket van 10 tot 16 kWh, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, houdt het hele overschot vast tot de avond.

88 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Echten is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 12 naar 39, 225 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 35 procent, van 1.710 naar 1.110 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Echten stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Een woning in Echten nam in 2024 gemiddeld 3.270 kWh stroom van het net af, 31 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente De Fryske Marren zit op 2.740 kWh.

Tegenover die afname staat 1.450 kWh teruglevering per woning, ruim een derde van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.450 kWh uit de rekening van Echten.

De zonnestroom in Echten is jong: in 2018 stonden er 12 installaties, in 2022 39, bijna een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 150 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 30 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Echten op 46 procent van de daken; in de gemeente De Fryske Marren als geheel is dat 56 procent, dus 10 procentpunt meer dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 39 installaties met samen 180 kWp, gemiddeld 4,6 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp gedeeld op plek 30 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 37 van 51 in teruglevering per woning.

Voor een dorp van 120 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Echten: 2 personen, 3.270 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.450 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 499 in het eerste jaar en gemiddeld € 600 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,5 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Echten is 1.110 kubieke meter per woning per jaar, 22 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.710 kubieke meter: 35 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.220 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 10 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 6 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Echten meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Echten de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Echten tot een landelijke omgeving.

In Echten gaat per woning het minst terug van de dorpen in de buurt (Echtenerbrug, Oosterzee, Delfstrahuizen, Bantega, Oldeouwer): 1.450 kWh, terwijl Oldeouwer op 2.840 kWh zit. Het aandeel zonnedaken is hier met 46 procent het laagst van de buurt; Delfstrahuizen zit op 69 procent.