Zonnestroom uit Witmarsum.
Ook als de zon weg is.

Een woning in Witmarsum nam in 2024 gemiddeld 2.666 kWh stroom van het net af. Dat is 7 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh) en 6 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.454 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim de helft van wat Witmarsum afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Voor Witmarsum is dat de kern van het verhaal. Zolang salderen bestaat, wordt die 1.454 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer: dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

Van de woningen in Witmarsum heeft 55 procent zonnepanelen, 9 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 342 installaties met samen 1.209 kWp, gemiddeld 3,5 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Witmarsum is jong: in 2018 stonden er 126 installaties, in 2022 342, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 97 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 38 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 8 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 54 van 83 in teruglevering per woning.

De richting in Witmarsum is duidelijk: 171 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 34 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Witmarsum telt 858 woningen en 800 huishoudens, met 1.795 inwoners. 69 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 60 procent van de voorraad, tegenover 17 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (2 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 257.000, 14 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een appartement in Witmarsum neemt gemiddeld 1.350 kWh af, een vrijstaande woning 3.231 kWh, 139 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Witmarsum.

Vergeleken met de omliggende dorpen Schettens, Schraard, Arum, Longerhouw, Hichtum zit Witmarsum met zijn teruglevering in de middenmoot (1.454 kWh tegenover 2.800 kWh in Hichtum), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het hoogst.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Witmarsum is 904 kubieke meter per woning per jaar, vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.373 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (2.693 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 13 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 9 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Witmarsum hebben gemiddeld 1,2 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Witmarsum de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Witmarsum tot een landelijke omgeving.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Witmarsum: 2 personen, 2.666 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.454 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 468 in het eerste jaar en gemiddeld € 558 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,4 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.