Zonnestroom uit Waaxens.
Ook als de zon weg is.

Waaxens telt 20 woningen en 15 huishoudens, met 40 inwoners. 90 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 65 procent van de woningen staat vrij, nog eens 10 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is geen recente nieuwbouw (geen van de woningen is jonger dan tien jaar), dus alle huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 338.000, 20 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Een woning in Waaxens nam in 2024 gemiddeld 3.280 kWh stroom van het net af. Dat is 29 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Noardeast-Fryslân (2.540 kWh) en 31 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 760 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ongeveer een kwart van wat Waaxens afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

De teruglevering in Waaxens is bescheiden ten opzichte van het verbruik. Dat betekent dat een thuisbatterij hier vooral werkt op het tweede spoor: goedkoop laden op de uren dat stroom op een dynamisch contract weinig kost, en die stroom gebruiken op de dure avonduren. Wie wel zonnepanelen heeft, houdt daarnaast de eigen middagopwekking voor de avond vast.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Waaxens: 2 personen, 3.280 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 760 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 421 in het eerste jaar en gemiddeld € 520 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 11,1 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Waaxens is 1.120 kubieke meter per woning per jaar, 23 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.960 kubieke meter: 43 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.330 kWh) vrijwel gelijk gebleven.

Liander is in Waaxens de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Waaxens tot een landelijke omgeving.

De richting in Waaxens is duidelijk: 43 procent minder gas per woning sinds 2020. Minder gas betekent dat een groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Vergeleken met de omliggende dorpen Brantgum, Foudgum, Hantum, Lichtaard levert Waaxens per woning het minst terug (760 kWh tegenover 1.950 kWh in Lichtaard).