90% van Waaxens woont in een koophuis.
Eigen dak, eigen stroom.

Waaxens is een klein dorp: 20 woningen, 15 huishoudens en 40 inwoners, gemiddeld 2,4 per huishouden. 90 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 67 procent in de gemeente Noardeast-Fryslân.

De woningvoorraad is typisch dorps: 65 procent van de woningen staat vrij, nog eens 10 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is geen recente nieuwbouw (geen van de woningen is jonger dan tien jaar), dus alle huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 338.000 waard (WOZ), 17 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een woning in Waaxens nam in 2024 gemiddeld 3.280 kWh stroom van het net af, 31 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente Noardeast-Fryslân zit op 2.540 kWh.

760 kWh per woning gaat er terug het net op, ongeveer een kwart van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Het overschot is in Waaxens dus klein, en een batterij verdient hier vooral aan het prijsverschil binnen de dag: laden op de goedkope uren van een dynamisch contract, ontladen op de dure avond. Voor wie panelen heeft, komt de eigen zonnestroom daar bovenop.

Binnen de gemeente Noardeast-Fryslân staat het dorp op plek 23 van 24 in teruglevering per woning.

In Waaxens is 90 procent van de woningen een koopwoning, dus vrijwel elk huis kan zelf beslissen over panelen en een batterij. Dat is terug te zien in de cijfers: 760 kWh teruglevering per woning op 3.280 kWh afname. Voor een eigenaar is de rekensom simpel: de batterij houdt het middagoverschot thuis voor de avond en gaat mee zolang het huis van jullie is.

De teruglevering is met 760 kWh per woning bescheiden naast 3.280 kWh afname; de winst van een batterij zit hier dus vooral in goedkoop inkopen op een dynamisch contract.

Voor een dorp van 20 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Waaxens: 2 personen, 3.280 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 760 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 421 in het eerste jaar, gemiddeld € 520 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 11,1 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis: met een warmtepomp, een elektrische auto, een ander dak of een 3-fase-aansluiting valt de som anders uit. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

In Waaxens gaat per woning het minst terug van de dorpen in de buurt (Brantgum, Foudgum, Hantum, Lichtaard): 760 kWh, terwijl Lichtaard op 1.950 kWh zit.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Waaxens is 1.120 kubieke meter per woning per jaar, 23 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.960 kubieke meter: 43 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.330 kWh) vrijwel gelijk gebleven.

Liander is in Waaxens de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Waaxens tot een landelijke omgeving.

De reeksen voor Waaxens staan in de tabel hieronder. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 43 procent, van 1.960 naar 1.120 kubieke meter. Elke kuub minder gas maakt het stroomdeel van de rekening groter, en dat deel stuurt een thuisbatterij.