58% van de 473 woningen in Twijzel staat vrij.
Groot dak, grote batterij.

Twijzel is een klein dorp: 473 woningen, 480 huishoudens en 1.115 inwoners, gemiddeld 2,3 per huishouden. 68 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 64 procent in de gemeente Achtkarspelen.

De woningvoorraad is typisch dorps: 58 procent van de woningen staat vrij, nog eens 18 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (3 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. Een huis is hier gemiddeld € 280.000 waard (WOZ), vrijwel gelijk aan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een hoekwoning in Twijzel neemt gemiddeld 1.770 kWh af, een vrijstaande woning 3.547 kWh, 100 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Twijzel.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Twijzel is 1.103 kubieke meter per woning per jaar, 21 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.614 kubieke meter: 32 procent minder gas per woning in vier jaar. 6 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Verwarmen gebeurt hier dus nog vrijwel overal op gas; het stroomverbruik zit in koken, wassen, koelen en steeds vaker in de auto.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Twijzel meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Twijzel de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Twijzel tot een landelijke omgeving.

In een dorp van 473 woningen waarvan 58 procent vrijstaand, is het gemiddelde dak groot en de afname hoog: 3.547 kWh per jaar. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer dan een kleine batterij kan bergen. Een pakket van 10 tot 16 kWh, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, houdt het hele overschot vast tot de avond.

Het gasverbruik ligt met 1.103 kubieke meter per woning 21 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. Elke stap van gas naar stroom, van inductie tot warmtepomp, maakt het stroomdeel groter en de batterij waardevoller.

Het aantal zonnestroominstallaties in Twijzel is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 35 naar 130, 271 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 32 procent, van 1.614 naar 1.103 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Twijzel stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

De stroomafname per woning in Twijzel daalde sinds 2020 van 3.167 kWh naar 3.044 kWh in 2024, 4 procent minder; daarmee zit het dorp 22 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.211 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd, ongeveer een derde van wat Twijzel afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning. Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.211 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

De zonnestroom in Twijzel is jong: in 2018 stonden er 35 installaties, in 2022 130, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 86 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 100 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Twijzel heeft 36 procent zonnepanelen, 10 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 130 installaties met samen 626 kWp, gemiddeld 4,8 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Achtkarspelen staat het dorp op plek 12 van 12 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 6 van 12 in teruglevering per woning.

Voor een dorp van 473 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Twijzel: 2 personen, 3.044 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.211 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 464 in het eerste jaar en gemiddeld € 560 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,3 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,3 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Van Twijzel en de omliggende dorpen Kootstertille, Twijzelerheide levert Twijzel per woning het meest terug: 1.211 kWh, tegen 1.044 kWh in Twijzelerheide en 1.032 kWh in Kootstertille. Het aandeel zonnedaken is hier met 36 procent het laagst van de buurt; Kootstertille zit op 45 procent.