Zonnestroom uit Terherne.
Ook als de zon weg is.

Terherne telt 559 woningen en 375 huishoudens, met 720 inwoners. 75 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 67 procent van de woningen staat vrij, nog eens 17 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 460.000, 35 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Terherne neemt gemiddeld 1.930 kWh af, een twee-onder-een-kapwoning 2.520 kWh, 31 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Terherne.

Een woning in Terherne nam in 2024 gemiddeld 2.320 kWh stroom van het net af. Dat is 15 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente De Fryske Marren (2.740 kWh) en 7 procent lager dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 900 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ongeveer een derde van wat Terherne afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 900 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Terherne heeft 38 procent zonnepanelen, 8 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 148 installaties met samen 541 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Terherne is jong: in 2018 stonden er 33 installaties, in 2022 148, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 136 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 90 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente De Fryske Marren staat het dorp op plek 33 van 33 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 51 van 51 in teruglevering per woning.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Terherne: 2 personen, 2.320 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 900 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 357 in het eerste jaar en gemiddeld € 431 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 13,4 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Terherne is 830 kubieke meter per woning per jaar, 9 procent lager dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.180 kubieke meter: 30 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (2.330 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 7 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 3 procent is helemaal aardgasvrij. Verwarmen gebeurt hier dus nog vrijwel overal op gas; het stroomverbruik zit in koken, wassen, koelen en steeds vaker in de auto.

Huishoudens in Terherne hebben gemiddeld 1,3 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Terherne de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Terherne tot een landelijke omgeving.

De richting in Terherne is duidelijk: 348 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 30 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Vergeleken met de omliggende dorpen Terkaple, Goingarijp, Akkrum, Jirnsum, Akmarijp levert Terherne per woning het minst terug (900 kWh tegenover 2.020 kWh in Akmarijp), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het laagst.