Zonnestroom uit Jorwert.
Ook als de zon weg is.

Jorwert telt 137 woningen en 140 huishoudens, met 305 inwoners. 80 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 65 procent van de woningen staat vrij, nog eens 18 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

Er is nauwelijks recente nieuwbouw (1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar), dus de meeste huizen hebben een bestaande meterkast waar tijdens de schouw naar de aansluiting en de groepenkast wordt gekeken. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 312.000, 25 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is hier beperkt: een tussenwoning in Jorwert neemt gemiddeld 2.370 kWh af, een hoekwoning 3.050 kWh. De tabel hieronder geeft per type de uitkomst van onze berekening.

Een woning in Jorwert nam in 2024 gemiddeld 3.004 kWh stroom van het net af. Dat is 37 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Leeuwarden (2.200 kWh) en 20 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.326 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ruim een derde van wat Jorwert afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.326 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Jorwert heeft 39 procent zonnepanelen, 7 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 33 installaties met samen 175 kWp, gemiddeld 5,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 13 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Jorwert is jong: in 2018 stonden er 16 installaties, in 2022 33, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 38 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 50 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Leeuwarden staat het dorp op plek 16 van 19 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 18 van 32 in teruglevering per woning.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Jorwert: 2 personen, 3.004 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.326 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 475 in het eerste jaar en gemiddeld € 571 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,1 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Jorwert is 1.257 kubieke meter per woning per jaar, 38 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.787 kubieke meter: 30 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 3.203 kWh naar 3.004 kWh (6 procent). 8 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Huishoudens in Jorwert hebben gemiddeld 1,3 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Jorwert de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Jorwert tot een landelijke omgeving.

De richting in Jorwert is duidelijk: 106 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 30 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Vergeleken met de omliggende dorpen Leons, Baard, Mantgum, Hilaard, Bears zit Jorwert met zijn teruglevering in de middenmoot (1.326 kWh tegenover 2.640 kWh in Leons), en het aandeel daken met zonnepanelen is hier het laagst.