52% van IJlst woont in een rijtjeshuis.
Compacte batterij, 1-fase.

IJlst telt 1.383 woningen en 1.345 huishoudens, met 3.020 inwoners (gemiddeld 2,2 personen per huishouden). 70 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

Rijwoningen bepalen het beeld: 52 procent van de woningen is een tussen- of hoekwoning, 23 procent staat vrij. Een compacte batterij van 6 tot 10 kWh op een 1-fase-aansluiting is bij een rijwoning meestal de passende maat.

Maar 1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 318.000 waard (WOZ), 10 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in IJlst neemt met 3.540 kWh per jaar 74 procent meer af dan een tussenwoning (2.030 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

52 procent tussen- en hoekwoningen: het typische huis in IJlst heeft een dak van acht tot twaalf panelen en een afname van 2.030 kWh per jaar. Daar hoort een batterij van 6 kWh bij, die op een 1-fase-aansluiting in de meterkast past en het middagoverschot van zo'n dak precies tot de avond vasthoudt. Een groter pakket zou hier zelden vol raken.

70 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in IJlst is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 166 naar 444, 167 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 29 procent, van 1.340 naar 950 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

In IJlst gaat per woning het minst terug van de dorpen in de buurt (Oosthem, Jutrijp, Folsgare, Abbega): 1.080 kWh, terwijl Jutrijp op 1.860 kWh zit. Het aandeel zonnedaken is hier met 42 procent het laagst van de buurt; Oosthem zit op 61 procent.

Het gemiddelde aardgasverbruik in IJlst is 950 kubieke meter per woning per jaar, 4 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.340 kubieke meter: 29 procent minder gas per woning in vier jaar. 8 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 3 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Huishoudens in IJlst hebben gemiddeld 1,2 auto's (Friesland: 1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in IJlst is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is IJlst een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in IJlst daalde sinds 2020 van 2.670 kWh naar 2.560 kWh in 2024, 4 procent minder; daarmee zit het dorp vrijwel gelijk aan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (2.500 kWh).

Tegenover die afname staat 1.080 kWh teruglevering per woning, ruim een derde van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.080 kWh uit de rekening van IJlst.

De zonnestroom in IJlst is jong: in 2018 stonden er 166 installaties, in 2022 444, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 81 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 48 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in IJlst heeft 42 procent zonnepanelen, 4 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 444 installaties met samen 1.788 kWp, gemiddeld 4,0 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp gedeeld op plek 37 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 78 van 83 in teruglevering per woning.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van IJlst: 2 personen, 2.560 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.080 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 408 in het eerste jaar, gemiddeld € 491 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 11,8 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Voor de 8 procent elektrisch verwarmde woningen ligt het winterverbruik hoger, en dan weegt een grotere batterij op een dynamisch contract zwaarder. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.