14% rijtjeshuizen in Oosthem.
Ruimte voor een grotere batterij.

Oosthem is een klein dorp: 142 woningen, 135 huishoudens en 295 inwoners, gemiddeld 2,2 per huishouden. 78 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 65 procent in de gemeente Súdwest-Fryslân.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 81 procent van de voorraad, tegenover 6 procent tussenwoningen. Dat zijn huizen met ruimte voor panelen en voor een batterij in de meterkast of de berging.

8 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. Een huis is hier gemiddeld € 341.000 waard (WOZ), 18 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een tussenwoning in Oosthem neemt gemiddeld 1.750 kWh af, een vrijstaande woning 3.420 kWh, 95 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Oosthem.

Een woning in Oosthem nam in 2024 gemiddeld 2.780 kWh stroom van het net af, 11 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente Súdwest-Fryslân zit op 2.500 kWh.

Daar staat 1.680 kWh teruglevering per woning tegenover, bijna twee derde van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Oosthem is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.680 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Oosthem is jong: in 2018 stonden er 24 installaties, in 2022 60, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 67 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 50 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Oosthem op 61 procent van de daken; in de gemeente Súdwest-Fryslân als geheel is dat 45 procent, dus 16 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 60 installaties met samen 257 kWp, gemiddeld 4,3 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Súdwest-Fryslân staat het dorp op plek 2 van 45 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 38 van 83 in teruglevering per woning.

Met maar 14 procent rijwoningen bestaat Oosthem vooral uit ruimere huizen met een afname van gemiddeld 2.780 kWh per jaar en een groter dak. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer terug dan een 6 kWh-batterij kan bergen; hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting ook als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

Daar komt bij dat 61 procent van de woningen in Oosthem al zonnepanelen heeft, tegenover 46 procent gemiddeld in Friesland. Voor die huizen is de batterij de tweede stap: het middagoverschot vasthouden in plaats van terugleveren.

Het aantal zonnestroominstallaties in Oosthem is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 24 naar 60, 150 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 30 procent, van 1.470 naar 1.030 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Oosthem stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Met 1.680 kWh teruglevering per woning zit Oosthem tussen de buurdorpen in: Tjalhuizum levert het meest terug (3.930 kWh), IJlst het minst (1.080 kWh). In aandeel daken met zonnepanelen staat Oosthem bovenaan in de buurt: 61 procent, tegenover 54 procent in Folsgare.

Voor een dorp van 142 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Oosthem: 2 personen, 2.780 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.680 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 491 in het eerste jaar en gemiddeld € 583 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 9,9 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Met 1,3 auto's per huishouden telt hier vooral of er een elektrische auto bij komt: die voegt 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe en maakt een grotere batterij met slim laden interessanter. De echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Aan aardgas verbruikt een woning in Oosthem 1.030 kubieke meter per jaar, 12 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Súdwest-Fryslân (920). In 2020 was dat nog 1.470 kubieke meter: 30 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (2.730 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 13 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elke woning die van het gas af gaat, verschuift verbruik naar stroom, en juist dat winterverbruik is met een batterij op een dynamisch contract goedkoper in te kopen.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Oosthem meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Oosthem de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Oosthem tot een landelijke omgeving.