20% appartementen in Franeker.
De rest heeft een eigen dak.

In Franeker staan 6.321 woningen, verdeeld over 6.045 huishoudens met samen 13.050 inwoners (2,1 per huishouden). Van die woningen is 62 procent een koopwoning; in de gemeente Waadhoeke is dat 68 procent, in Friesland 62 procent.

Rijwoningen bepalen het beeld: 47 procent van de woningen is een tussen- of hoekwoning, 15 procent staat vrij. Een compacte batterij van 6 tot 10 kWh op een 1-fase-aansluiting is bij een rijwoning meestal de passende maat.

Van de woningen is 4 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. Een huis is hier gemiddeld € 243.000 waard (WOZ), 16 procent lager dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Franeker neemt met 3.620 kWh per jaar 117 procent meer af dan een appartement (1.670 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

20 procent appartementen betekent dat het batterijverhaal in Franeker over de 80 procent eengezinswoningen gaat: die nemen gemiddeld 2.380 kWh per jaar af en leveren 1.030 kWh terug. Voor een appartement geldt hetzelfde alleen met eigen panelen op het dak en een eigen aansluiting; de VvE beslist dan mee.

47 procent van de woningen in Franeker is een tussen- of hoekwoning (gemeente Waadhoeke: 28 procent). Bij zo'n huis hoort een dak van acht tot twaalf panelen en een compacte batterij van 6 kWh in de meterkast.

Tussen 2020 en 2022 kwamen er in Franeker 74 procent zonnestroominstallaties bij, van 1.102 naar 1.916. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 28 procent, van 1.250 naar 900 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

In Franeker gaat per woning het minst terug van de dorpen in de buurt (Schalsum, Hitzum, Dongjum, Herbaijum, Boer): 1.030 kWh, terwijl Hitzum op 1.750 kWh zit. Het aandeel zonnedaken is hier met 42 procent het laagst van de buurt; Hitzum zit op 67 procent.

Voor de 6.321 woningen van Franeker rekent ons adviesmodel met het gemiddelde huishouden: 2 personen, 2.380 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.030 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 384 in het eerste jaar, gemiddeld € 462 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 12,5 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Voor de 10 procent elektrisch verwarmde woningen ligt het winterverbruik hoger, en dan weegt een grotere batterij op een dynamisch contract zwaarder. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

Aan aardgas verbruikt een woning in Franeker 900 kubieke meter per jaar, 7 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente Waadhoeke (970). In 2020 was dat nog 1.250 kubieke meter: 28 procent minder gas per woning in vier jaar. 10 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 4 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Huishoudens in Franeker hebben gemiddeld 1,1 auto's (Friesland: 1,2).

Het net in Franeker is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Franeker een matig stedelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Franeker daalde sinds 2020 van 2.520 kWh naar 2.380 kWh in 2024, 6 procent minder; daarmee zit het dorp 9 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente Waadhoeke (2.610 kWh).

Tegenover die afname staat 1.030 kWh teruglevering per woning, ruim een derde van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.030 kWh uit de rekening van Franeker.

Het gaat hard: van 1.102 installaties in 2020 naar 1.916 in 2022, een groei van 74 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Franeker op 42 procent van de daken; in de gemeente Waadhoeke als geheel is dat 50 procent, dus 8 procentpunt meer dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 1.916 installaties met samen 7.072 kWp, gemiddeld 3,7 kWp per dak, omgerekend ongeveer 9 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Waadhoeke staat de plaats gedeeld op plek 28 van 30 in aandeel daken met zonnepanelen en gedeeld op plek 40 van 41 in teruglevering per woning.