1.064 m³ gas per woning in Gerkesklooster.
Stap voor stap naar stroom.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Gerkesklooster is 1.064 kubieke meter per woning per jaar, 17 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.476 kubieke meter: 28 procent minder gas per woning in vier jaar. 7 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 2 procent is helemaal aardgasvrij. Gas is hier dus nog de norm voor verwarmen; stroom gaat naar koken, wassen, koelen en steeds vaker naar de auto.

Met 1,3 auto's per huishouden staan er in Gerkesklooster meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Gerkesklooster is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Gerkesklooster een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Gerkesklooster daalde sinds 2020 van 2.717 kWh naar 2.582 kWh in 2024, 5 procent minder; daarmee zit het dorp 4 procent lager dan het gemiddelde van de gemeente Achtkarspelen (2.690 kWh).

Daar staat 1.335 kWh teruglevering per woning tegenover, ongeveer de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Gerkesklooster is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.335 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Gerkesklooster is jong: in 2018 stonden er 35 installaties, in 2022 128, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 86 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 97 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Gerkesklooster op 51 procent van de daken; in de gemeente Achtkarspelen als geheel is dat 43 procent, dus 8 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 128 installaties met samen 506 kWp, gemiddeld 4,0 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Achtkarspelen staat het dorp op plek 2 van 12 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 4 van 12 in teruglevering per woning.

1.064 kubieke meter gas per woning: in Gerkesklooster zit een groot deel van de energierekening nog in de gasmeter. Wie de komende jaren een (hybride) warmtepomp neemt, ziet dat verbruik naar stroom verhuizen, vooral in de winter en in de avond. Een thuisbatterij die dan al staat, laadt op goedkope uren en voedt de warmtepomp op de dure; nu al vangt hij het zonoverschot van 1.335 kWh per woning voor de avond.

Ook de teruglevering valt op: 1.335 kWh per woning per jaar, ongeveer de helft van de afname van 2.582 kWh. Dat overschot is precies wat een batterij voor de avond bewaart.

Het aantal zonnestroominstallaties in Gerkesklooster is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 35 naar 128, 266 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 28 procent, van 1.476 naar 1.064 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Met 1.335 kWh teruglevering per woning zit Gerkesklooster tussen de buurdorpen in: Lutjegast levert het meest terug (1.980 kWh), Buitenpost het minst (1.184 kWh). In aandeel zonnedaken (51 procent) zit Gerkesklooster tussen Burum (65 procent) en Stroobos (41 procent) in.

Gerkesklooster is een klein dorp: 348 woningen, 340 huishoudens en 795 inwoners, gemiddeld 2,3 per huishouden. 70 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 64 procent in de gemeente Achtkarspelen.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 65 procent van de voorraad, tegenover 16 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Maar 1 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. Een huis is hier gemiddeld € 241.000 waard (WOZ), 17 procent lager dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Gerkesklooster neemt met 3.013 kWh per jaar 214 procent meer af dan een appartement (960 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Voor een dorp van 348 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Gerkesklooster: 2 personen, 2.582 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.335 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 449 in het eerste jaar, gemiddeld € 536 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 10,8 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,3 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.