13% rijtjeshuizen in Easterlittens.
Ruimte voor een grotere batterij.

Easterlittens is een klein dorp: 198 woningen, 190 huishoudens en 425 inwoners, gemiddeld 2,2 per huishouden. Van die woningen is 82 procent een koopwoning; in de gemeente Leeuwarden is dat 50 procent, in Friesland 62 procent.

Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen voeren de boventoon: samen 87 procent van de voorraad, tegenover 7 procent tussenwoningen. Ruimte voor panelen op het dak en voor een batterij in de berging is er bij deze huizen meestal wel.

Maar 3 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 283.000, 14 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Een vrijstaande woning in Easterlittens neemt met 3.221 kWh per jaar 32 procent meer af dan een twee-onder-een-kapwoning (2.440 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Met maar 13 procent rijwoningen bestaat Easterlittens vooral uit ruimere huizen met een afname van gemiddeld 2.912 kWh per jaar en een groter dak. Zo'n dak levert op een zonnige middag meer terug dan een 6 kWh-batterij kan bergen; hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting ook als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

82 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Het aantal zonnestroominstallaties in Easterlittens is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 32 naar 69, 116 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 33 procent, van 1.546 naar 1.041 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Met 1.511 kWh teruglevering per woning zit Easterlittens tussen de buurdorpen in: Hinnaard levert het meest terug (2.790 kWh), Itens het minst (1.090 kWh). Het aandeel zonnedaken is hier met 49 procent het laagst van de buurt; Winsum zit op 62 procent.

Aan aardgas verbruikt een woning in Easterlittens 1.041 kubieke meter per jaar, 33 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Leeuwarden (780). In 2020 was dat nog 1.546 kubieke meter: 33 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (2.863 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 15 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 7 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Met 1,4 auto's per huishouden staan er in Easterlittens meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Easterlittens de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Easterlittens tot een landelijke omgeving.

In de gemeente Leeuwarden neemt een woning gemiddeld 2.200 kWh stroom per jaar af; in Easterlittens was dat in 2024 2.912 kWh, 32 procent hoger dan dat gemiddelde en 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Daar staat 1.511 kWh teruglevering per woning tegenover, ongeveer de helft van de afname (Friesland: 1.110 kWh). Voor Easterlittens is dat de kern van het verhaal: zolang salderen bestaat, wordt die 1.511 kWh nog verrekend met het verbruik. Vanaf 2027 niet meer, dan brengt teruggeleverde stroom veel minder op dan de stroom die 's avonds wordt teruggekocht kost. Een thuisbatterij die de middagpiek opslaat voor de avond maakt van precies die stroom eigen verbruik.

De zonnestroom in Easterlittens is jong: in 2018 stonden er 32 installaties, in 2022 69, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 47 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 47 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Zonnepanelen liggen in Easterlittens op 49 procent van de daken; in de gemeente Leeuwarden als geheel is dat 34 procent, dus 15 procentpunt minder dan hier, en in Friesland 46 procent. In 2022 telde het CBS hier 69 installaties met samen 317 kWp, gemiddeld 4,6 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Leeuwarden staat het dorp gedeeld op plek 10 van 19 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 10 van 32 in teruglevering per woning.

Voor een dorp van 198 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Easterlittens: 2 personen, 2.912 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.511 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 488 in het eerste jaar, gemiddeld € 583 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 9,9 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,4 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.