66% vrijstaand, 13% rijtjeshuizen in Alde Leie.
Ruimte voor een grotere batterij.

Alde Leie is een klein dorp: 118 woningen, 115 huishoudens en 235 inwoners, gemiddeld 2,1 per huishouden. Van die woningen is 86 procent een koopwoning; in de gemeente Leeuwarden is dat 50 procent, in Friesland 62 procent.

De woningvoorraad is typisch dorps: 66 procent van de woningen staat vrij, nog eens 21 procent is twee-onder-een-kap. Bij een vrijstaand huis hoort een groter dak, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting; een grotere batterij verdient zich daar het snelst terug.

Maar 2 procent van de woningen is jonger dan tien jaar; vrijwel elke installatie begint hier dus met een schouw van de bestaande meterkast, de aansluiting en de groepenkast. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 268.000, 8 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Een vrijstaande woning in Alde Leie neemt met 3.020 kWh per jaar 152 procent meer af dan een tussenwoning (1.200 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Met 66 procent vrijstaande woningen en 13 procent rijwoningen heeft het gemiddelde huis in Alde Leie een dak dat op een zonnige middag meer oplevert dan een 6 kWh-batterij kan bergen; de afname ligt op 2.670 kWh per jaar. Hier past een pakket van 10 kWh of meer, bij een 3-fase-aansluiting als 3-fase-batterij, zodat het hele middagoverschot de avond haalt.

86 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent), en eigenaren beslissen zelf over dak, meterkast en batterij.

Tussen 2018 en 2022 kwamen er in Alde Leie 93 procent zonnestroominstallaties bij, van 15 naar 29. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 31 procent, van 1.480 naar 1.020 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Alde Leie stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

In Alde Leie gaat per woning het minst terug van de dorpen in de buurt (Feinsum, Vrouwenparochie, Oudebildtzijl, Hijum, Stiens): 860 kWh, terwijl Feinsum op 1.949 kWh zit. Het aandeel zonnedaken is hier met 35 procent het laagst van de buurt; Stiens zit op 57 procent.

Aan aardgas verbruikt een woning in Alde Leie 1.020 kubieke meter per jaar, 31 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Leeuwarden (780). In 2020 was dat nog 1.480 kubieke meter: 31 procent minder gas per woning in vier jaar. 8 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 4 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,4 auto's per huishouden staan er in Alde Leie meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Alde Leie is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Alde Leie een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Alde Leie daalde sinds 2020 van 2.840 kWh naar 2.670 kWh in 2024, 6 procent minder; daarmee zit het dorp 21 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Leeuwarden (2.200 kWh).

Tegenover die afname staat 860 kWh teruglevering per woning, ongeveer een derde van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 860 kWh uit de rekening van Alde Leie.

Het gaat hard: van 15 installaties in 2018 naar 29 in 2022, een groei van 93 procent. Tussen 2018 en 2020 kwam er 33 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 45 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Alde Leie heeft 35 procent zonnepanelen, 11 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 29 installaties met samen 114 kWp, gemiddeld 3,9 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Leeuwarden staat het dorp op plek 19 van 19 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 31 van 32 in teruglevering per woning.

Voor een dorp van 118 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Alde Leie: 2 personen, 2.670 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 860 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 383 in het eerste jaar, gemiddeld € 467 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 12,4 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,4 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.