86% van Frieschepalen woont in een koophuis.
Eigen dak, eigen stroom.

Frieschepalen is een klein dorp: 380 woningen, 380 huishoudens en 990 inwoners, gemiddeld 2,6 per huishouden. 86 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 70 procent in de gemeente Opsterland.

De woningvoorraad is typisch dorps: 61 procent van de woningen staat vrij, nog eens 22 procent is twee-onder-een-kap. Bij een vrijstaand huis hoort een groter dak, een hoger verbruik en vaak een 3-fase-aansluiting; een grotere batterij verdient zich daar het snelst terug.

Van de woningen is 4 procent in de afgelopen tien jaar gebouwd. Een huis is hier gemiddeld € 350.000 waard (WOZ), 21 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Een vrijstaande woning in Frieschepalen neemt met 3.770 kWh per jaar 111 procent meer af dan een tussenwoning (1.790 kWh). Zo'n verschil vraagt om een pakket per woningtype; de tabel hieronder geeft die uitkomst.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Frieschepalen is 1.020 kubieke meter per woning per jaar, 12 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.560 kubieke meter: 35 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning is sinds 2020 (3.170 kWh) vrijwel gelijk gebleven. 14 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 5 procent is helemaal aardgasvrij. Elk huis dat overstapt, verplaatst zijn verbruik naar de stroommeter; dat winterverbruik koopt een batterij op een dynamisch contract goedkoper in.

Met 1,5 auto's per huishouden staan er in Frieschepalen meer auto's voor de deur dan gemiddeld in Friesland (1,2). Laden gebeurt in een dorp vrijwel altijd aan huis; met een batterij is dat op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom in plaats van op het avondtarief.

Het net in Frieschepalen is van Liander, net als bijna overal in Friesland; hoe meer middagstroom thuis in de batterij blijft, hoe minder er tegelijk dat net op gaat. Volgens de indeling van het CBS is Frieschepalen een landelijke omgeving.

In Frieschepalen is 86 procent van de woningen een koopwoning, dus vrijwel elk huis kan zelf beslissen over panelen en een batterij. Dat is terug te zien in de cijfers: 1.590 kWh teruglevering per woning op 3.200 kWh afname. Voor een eigenaar is de rekensom simpel: de batterij houdt het middagoverschot thuis voor de avond en gaat mee zolang het huis van jullie is.

Met 1,5 auto's per huishouden (Friesland: 1,2) wordt er in Frieschepalen veel gereden; elke auto die elektrisch wordt, laadt hier thuis en maakt een batterij met slim laden waardevoller.

Het aantal zonnestroominstallaties in Frieschepalen is tussen 2018 en 2022 minstens verdubbeld: van 51 naar 136, 167 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 35 procent, van 1.560 naar 1.020 kubieke meter. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Met 1.590 kWh teruglevering per woning zit Frieschepalen tussen de buurdorpen in: Siegerswoude levert het meest terug (1.780 kWh), Marum het minst (1.380 kWh). In aandeel daken met zonnepanelen staat Frieschepalen bovenaan in de buurt: 58 procent, tegenover 54 procent in Siegerswoude.

Voor een dorp van 380 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Frieschepalen: 3 personen, 3.200 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.590 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Het model komt uit op een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) op een dynamisch contract. De besparing: ongeveer € 508 in het eerste jaar, gemiddeld € 608 per jaar over de looptijd; bij een prijs van € 5.781 na btw-teruggave is de terugverdientijd ongeveer 9,5 jaar.

Het gemiddelde is niet jullie huis. Bij 1,5 auto's per huishouden is de grote vraag of er een elektrische auto komt: 2.000 tot 3.000 kWh per jaar extra, en dan wordt een grotere batterij met slim laden interessant. De persoonlijke berekening is gratis en in twee minuten klaar.

Een woning in Frieschepalen nam in 2024 gemiddeld 3.200 kWh stroom van het net af, 28 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh); de gemeente Opsterland zit op 2.800 kWh.

Tegenover die afname staat 1.590 kWh teruglevering per woning, ongeveer de helft van het verbruik (Friesland: 1.110 kWh). Na 2027 telt dat aandeel: teruglevering brengt dan weinig op, terwijl de avondstroom het volle tarief kost. Een thuisbatterij bewaart dat overschot voor de avond en haalt zo een groot deel van die 1.590 kWh uit de rekening van Frieschepalen.

De zonnestroom in Frieschepalen is jong: in 2018 stonden er 51 installaties, in 2022 136, ruim een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 63 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 64 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Frieschepalen heeft 58 procent zonnepanelen, 12 procentpunt meer dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 136 installaties met samen 620 kWp, gemiddeld 4,6 kWp per dak, omgerekend ongeveer 11 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Opsterland staat het dorp op plek 2 van 15 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 3 van 15 in teruglevering per woning.