Zonnestroom uit Formerum.
Ook als de zon weg is.

Formerum telt 126 woningen en 140 huishoudens, met 305 inwoners. 86 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 57 procent van de woningen staat vrij, nog eens 5 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

5 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 559.000, 28 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is groot: een twee-onder-een-kapwoning in Formerum neemt gemiddeld 2.100 kWh af, een vrijstaande woning 3.310 kWh, 58 procent meer. Daarom rekenen wij per woningtype door welk pakket past; de tabel hieronder geeft die uitkomst voor Formerum.

Een woning in Formerum nam in 2024 gemiddeld 3.080 kWh stroom van het net af. Dat is 22 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Terschelling (2.520 kWh) en 23 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 880 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ongeveer een kwart van wat Formerum afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

De teruglevering in Formerum is bescheiden ten opzichte van het verbruik. Dat betekent dat een thuisbatterij hier vooral werkt op het tweede spoor: goedkoop laden op de uren dat stroom op een dynamisch contract weinig kost, en die stroom gebruiken op de dure avonduren. Wie wel zonnepanelen heeft, houdt daarnaast de eigen middagopwekking voor de avond vast.

Van de woningen in Formerum heeft 33 procent zonnepanelen, 13 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 31 installaties met samen 149 kWp, gemiddeld 4,8 kWp per dak, omgerekend ongeveer 12 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Formerum is jong: in 2018 stonden er 14 installaties, in 2022 31, een verdubbeling in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 21 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 82 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Terschelling staat het dorp op plek 4 van 4 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 4 van 6 in teruglevering per woning.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Formerum: 2 personen, 3.080 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 880 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 419 in het eerste jaar en gemiddeld € 513 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 11,3 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Formerum is 1.420 kubieke meter per woning per jaar, 56 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.910 kubieke meter: 26 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 3.470 kWh naar 3.080 kWh (11 procent). 6 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 3 procent is helemaal aardgasvrij. Verwarmen gebeurt hier dus nog vrijwel overal op gas; het stroomverbruik zit in koken, wassen, koelen en steeds vaker in de auto.

Huishoudens in Formerum hebben gemiddeld 1,4 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Formerum de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Formerum tot een landelijke omgeving.

De richting in Formerum is duidelijk: 121 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 26 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.