22% van Ballum verwarmt elektrisch, 34% minder gas sinds 2020.
De batterij pakt de winter.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Ballum is 1.058 kubieke meter per woning per jaar, 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.592 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. 22 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 12 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Huishoudens in Ballum hebben gemiddeld 1,1 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Ballum de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Ballum tot een landelijke omgeving.

De stroomafname per woning in Ballum daalde sinds 2020 van 3.223 kWh naar 2.993 kWh in 2024, 7 procent minder; daarmee zit het dorp 20 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.143 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd, ongeveer een derde van wat Ballum afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning. Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.143 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

De zonnestroom in Ballum is jong: in 2018 stonden er 17 installaties, in 2022 61, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 88 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 91 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Van de woningen in Ballum heeft 41 procent zonnepanelen, 5 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 61 installaties met samen 234 kWp, gemiddeld 3,8 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

Binnen de gemeente Ameland staat het dorp op plek 2 van 4 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 2 van 4 in teruglevering per woning.

34 procent minder gas sinds 2020 en 22 procent elektrisch verwarmde woningen: in Ballum verschuift de energierekening zichtbaar van de gasmeter naar de stroommeter. Een warmtepomp draait het hardst op koude avonden, als stroom het duurst is. Een batterij van 10 kWh of meer laadt 's nachts en rond het middaguur goedkoop en voedt de warmtepomp op die avonden; in de zomer bewaart hij het zonoverschot van 1.143 kWh per woning.

De afname van 2.993 kWh per woning ligt 20 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland; hoe hoger het verbruik, hoe meer avondstroom een batterij kan vervangen.

Het aantal zonnestroominstallaties in Ballum is tussen 2018 en 2022 minstens verdrievoudigd: van 17 naar 61, 259 procent meer. Het gasverbruik per woning daalde sinds 2020 met 34 procent, van 1.592 naar 1.058 kubieke meter. Zo verschuift de energierekening in Ballum stap voor stap van gas naar stroom, en stroom is het deel dat een thuisbatterij kan sturen.

Van Ballum en de omliggende dorpen Hollum, Nes, Marrum, Oudebildtzijl levert Ballum per woning het meest terug: 1.143 kWh, tegen 1.090 kWh in Oudebildtzijl en 935 kWh in Hollum. In aandeel zonnedaken (41 procent) zit Ballum tussen Marrum (47 procent) en Hollum (34 procent) in.

Ballum is een klein dorp: 222 woningen, 255 huishoudens en 500 inwoners, gemiddeld 2,0 per huishouden. 70 procent van de woningen is een koopwoning, tegenover 62 procent gemiddeld in Friesland en 67 procent in de gemeente Ameland.

De woningvoorraad is typisch dorps: 51 procent van de woningen staat vrij, nog eens 23 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

10 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. Een huis is hier gemiddeld € 365.000 waard (WOZ), 26 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland.

Het verschil tussen woningtypen is hier beperkt: een twee-onder-een-kapwoning in Ballum neemt gemiddeld 2.620 kWh af, een hoekwoning 3.310 kWh. De tabel hieronder geeft per type de uitkomst van onze berekening.

Voor een dorp van 222 woningen rekenen wij met het gemiddelde huishouden van Ballum: 2 personen, 2.993 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.143 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 449 in het eerste jaar en gemiddeld € 544 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Bij de 22 procent elektrisch verwarmde woningen valt het verbruik in de winter hoger uit, en dan telt een grotere batterij op een dynamisch contract; de echte berekening is persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.