Zonnestroom uit Ballum.
Ook als de zon weg is.

Het gemiddelde aardgasverbruik in Ballum is 1.058 kubieke meter per woning per jaar, 16 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland. In 2020 was dat nog 1.592 kubieke meter: 34 procent minder gas per woning in vier jaar. De stroomafname per woning daalde sinds 2020 van 3.223 kWh naar 2.993 kWh (7 procent). 22 procent van de woningen wordt hoofdzakelijk elektrisch verwarmd en 12 procent is helemaal aardgasvrij. Dat is veel (Friesland: 10 procent); elektrisch verwarmen verhoogt het stroomverbruik in de winter en maakt een grotere batterij met een dynamisch contract extra interessant.

Huishoudens in Ballum hebben gemiddeld 1,1 auto's (Friesland: 1,2). In een dorp gebeurt laden vrijwel altijd thuis, en dan telt het verschil tussen laden op eigen zonnestroom of goedkope nachtstroom en laden op het avondtarief.

Liander is in Ballum de netbeheerder, zoals in vrijwel heel Friesland. Een batterij die de middagpiek van de zonnepanelen thuis houdt, zet minder stroom tegelijk op dat net. Het CBS rekent Ballum tot een landelijke omgeving.

De richting in Ballum is duidelijk: 259 procent meer zonnestroominstallaties tussen 2018 en 2022 en 34 procent minder gas per woning sinds 2020. Meer eigen opwek en minder gas betekent dat een steeds groter deel van de energierekening uit stroom bestaat, en dat is precies het deel dat een thuisbatterij stuurt.

Een woning in Ballum nam in 2024 gemiddeld 2.993 kWh stroom van het net af. Dat is 4 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente Ameland (2.880 kWh) en 20 procent hoger dan het gemiddelde van Friesland (2.504 kWh).

Tegelijk ging er per woning gemiddeld 1.143 kWh de andere kant op: zonnestroom die niet op het moment van opwekken gebruikt werd en aan het net is teruggeleverd. Dat is ongeveer een derde van wat Ballum afneemt. Ter vergelijking: in Friesland is dat gemiddeld 1.110 kWh per woning.

Dat aandeel is fors genoeg om na 2027 het verschil te maken. Nu wordt die 1.143 kWh nog gesaldeerd; straks brengt teruglevering veel minder op dan wat een huishouden 's avonds betaalt voor stroom die het overdag zelf opwekte. Een thuisbatterij vangt dat overschot op en gebruikt het 's avonds, waardoor een groot deel van die teruglevering uit de rekening verdwijnt.

Van de woningen in Ballum heeft 41 procent zonnepanelen, 5 procentpunt minder dan het gemiddelde van Friesland (46 procent). In 2022 telde het CBS hier 61 installaties met samen 234 kWp, gemiddeld 3,8 kWp per dak, omgerekend ongeveer 10 panelen van 400 wattpiek.

De zonnestroom in Ballum is jong: in 2018 stonden er 17 installaties, in 2022 61, meer dan een verdrievoudiging in 4 jaar. Tussen 2018 en 2020 kwam er 88 procent bij, tussen 2020 en 2022 nog eens 91 procent. Elk van die daken levert op zonnige middagen stroom terug die na 2027 het meest waard is als hij wordt opgeslagen voor de avond.

Binnen de gemeente Ameland staat het dorp op plek 2 van 4 in aandeel daken met zonnepanelen en op plek 2 van 4 in teruglevering per woning.

Ballum telt 222 woningen en 255 huishoudens, met 500 inwoners. 70 procent van de woningen is een koopwoning (Friesland: 62 procent).

De woningvoorraad is typisch dorps: 51 procent van de woningen staat vrij, nog eens 23 procent is twee-onder-een-kap. Vrijstaande woningen hebben in onze praktijk doorgaans een groter dak, een hoger verbruik en vaker een 3-fase-aansluiting, en dat zijn de huizen waar een grotere batterij zichzelf het snelst terugverdient.

10 procent van de woningen is jonger dan tien jaar. De gemiddelde WOZ-waarde ligt op € 365.000, 5 procent hoger dan het gemiddelde van de gemeente.

Het verschil tussen woningtypen is hier beperkt: een twee-onder-een-kapwoning in Ballum neemt gemiddeld 2.620 kWh af, een hoekwoning 3.310 kWh. De tabel hieronder geeft per type de uitkomst van onze berekening.

Wij hebben het adviesmodel van onze eigen batterijcheck losgelaten op het gemiddelde huishouden van Ballum: 2 personen, 2.993 kWh afname per jaar en zonnepanelen die 1.143 kWh terugleveren, verwarming op gas, geen elektrische auto.

Uitkomst: een KNW6 (5,8 kWh bruikbaar) met een dynamisch contract, goed voor een besparing van ongeveer € 449 in het eerste jaar en gemiddeld € 544 per jaar over de looptijd. Na teruggave van de btw kost die batterij € 5.781; daarmee komt de terugverdientijd uit op ongeveer 10,6 jaar.

Dat is een rekensom voor het gemiddelde, niet voor jullie huis. Een elektrische auto, een warmtepomp, meer of minder panelen of een 3-fase-aansluiting veranderen de uitkomst; daarom is de echte berekening persoonlijk, gratis en in twee minuten klaar.

Vergeleken met de omliggende dorpen Hollum, Nes, Marrum, Oudebildtzijl levert Ballum per woning het meest terug (1.143 kWh tegenover 1.090 kWh in Oudebildtzijl), en het aandeel daken met zonnepanelen is vergelijkbaar met de buurdorpen.